Disleksi ve
Özel Öğrenme Güçlüğü Desteği
Okuma ve yazmada zorlanan çocuklarla, okumanın altında yatan bilişsel becerileri güçlendiren PREP ve COGENT programlarıyla birebir çalışıyorum.
Kısa Bilgi
- Programlar
- PREP ve COGENT — bilimsel temelli bilişsel işlemleme programları
- Kimler için
- Okuma-yazmada zorlanan, okuduğunu anlamayan, disleksi düşünülen çocuklar
- Çalışma biçimi
- Birebir, çocuğun evinde, değerlendirme sonrası bireysel plan
- Ön koşul
- RAM raporu veya tanı zorunlu değildir
- En verimli dönem
- Okul öncesi ve ilkokulun ilk yılları
- İletişim
- WhatsApp veya iletişim formu
Bu sayfa şu durumlar için
Çocuğunuzda aşağıdakilerden birini fark ettiyseniz doğru yerdesiniz:
- Çok yavaş okuyor, 2. sınıfa geldiği hâlde hâlâ heceleyerek okuyor
- b ve d gibi benzer harfleri karıştırıyor
- Okurken harf atlıyor, satır kaydırıyor
- Kelimeleri yanlış okuyor, tahminle okuyor
- Okuduğunu anlamıyor — doğru okusa bile aktaramıyor
- Yazarken ses atlıyor veya harf sırasını değiştiriyor
Özel öğrenme güçlüğü nedir?
Özel öğrenme güçlüğü, zekâsı normal ya da normalin üzerinde olan bir çocuğun okuma, yazma veya matematik becerilerinde yaşıtlarının belirgin şekilde gerisinde kalmasıdır. En bilinen türü okuma güçlüğü anlamına gelen disleksidir; yazma güçlüğüne disgrafi, matematik güçlüğüne diskalkuli denir.
Bir hastalık değildir; beynin bilgiyi işleme biçimindeki bir farklılıktır. Bu yüzden 'tedavi' edilmez — doğru yöntemle öğretilir. Uygun destekle çocuk akıcı okuyabilir, okuduğunu anlayabilir ve akademik olarak yaşıtlarını yakalayabilir.
Hangi belirtiler dikkat gerektirir?
- Harf-ses ilişkisini kurmakta zorlanma, benzer harfleri karıştırma
- Heceleyerek, çok yavaş ve yorularak okuma; okurken satır atlama
- Okuduğunu anlamama — kelimeleri doğru okusa bile içeriği aktaramama
- Yazıda ses atlama, ekleme veya sıra değiştirme
- Sözlü olarak çok iyi anlatan bir çocuğun yazıya geçince zorlanması
- Çabaya rağmen okulda beklenen ilerlemenin olmaması
Bu belirtilerden biri tek başına tanı anlamına gelmez. Belirleyici olan, çocuğun gösterdiği çaba ile ulaştığı sonuç arasındaki farktır.
PREP ve COGENT nedir?
PREP ve COGENT, okuma güçlüğünde bilişsel işlemleme becerilerini destekleyen, bilimsel temelli programlardır. Bu programların ayırt edici yanı şudur: doğrudan okuma alıştırması yaptırmazlar.
Bunun yerine okumanın altında yatan süreçleri — planlama, dikkat, ardıl ve eşzamanlı işlemleme — güçlendirirler. Böylece kazanılan beceri yalnızca çalışılan metne değil, genel okuma becerisine aktarılır. Aynı metni daha çok tekrar ettirmenin çoğu zaman işe yaramamasının nedeni budur: sorun tekrar eksikliği değil, işlemleme biçimidir.
Çocuğum okumayı sökemedi, ne yapmalıyım?
Önce nedeni ayırt etmek gerekir. Üç farklı durum çok benzer görünür ama tamamen farklı çalışmalar gerektirir: harf-ses ilişkisinin oturmamış olması, dikkatin dağınık olması ve okumanın otomatikleşmemiş olması.
Bu ayrım yapılmadan yapılan tekrarlar sonuç vermez; çocuk da yıpranır ve okumaya karşı direnç geliştirir. İlk adım, hangi basamakta takıldığını gösteren bir değerlendirmedir.
Birinci sınıfı bitirdi ama okuyamıyor, geç mi kaldık?
Hayır. Birinci sınıf sonunda okumayı sökememek yaygındır ve tek başına kalıcı bir güçlük anlamına gelmez. Bu dönem, yapılandırılmış okuma çalışmasının en verimli olduğu dönemdir. Asıl geç kalınan durum, yıllarca beklenip ortaokulda başlanan durumdur.
Okulda ek ders alıyor, bu yeterli değil mi?
Okuldaki ek ders genellikle müfredatı yetiştirmeye yöneliktir. Özel öğrenme güçlüğünde ise sorun müfredatın hızı değil, okuma sürecinin kendisinde yaşanan zorlanmadır.
Bu nedenle ayrı, sese ve bilişsel işlemlemeye dayalı bir çalışma gerekir. İki çalışma birbirinin yerine geçmez; birlikte yürüdüğünde en iyi sonucu verir.
Disleksi ve Özel Öğrenme Güçlüğü Hakkında Merak Edilenler
Disleksi geçer mi, kalıcı mı?
Disleksi bir hastalık değil, öğrenme biçimindeki bir farklılıktır. Bu nedenle 'geçmez' ama doğru yöntemle önemli ölçüde telafi edilir.
Uygun destekle çocuk akıcı okuyabilir, okuduğunu anlayabilir ve akademik olarak yaşıtlarını yakalayabilir. Belirleyici olan erken başlamak ve düzenli çalışmaktır.
Disleksi eğitimi ne kadar sürer?
Süre çocuğa göre değişir; güçlüğün derecesine, başlama yaşına ve çalışmanın düzenliliğine bağlıdır. Baştan kesin bir süre söylemek doğru olmaz.
Ancak süreç takip edilebilir biçimde kurulur: hedefler küçük ve ölçülebilir basamaklara bölünür, böylece ilerleme ilk haftalardan itibaren görülür.
Haftada kaç seans gerekir?
Genellikle haftada bir veya iki seans planlanır. Sıklık, çocuğun dikkat kapasitesine ve ailenin evde ne kadar destek verebileceğine göre belirlenir.
Az ama düzenli çalışmak, yoğun ama düzensiz çalışmaktan belirgin şekilde daha etkilidir.
Okuma güçlüğü çeken öğrenciler için evde neler yapılabilir?
Her gün kısa süreli, düzenli ve baskısız okuma zamanı ayırmak en etkili alışkanlıktır. Çocuğu sesli okumaya zorlamak yerine dönüşümlü okumak — bir satır siz, bir satır o — direnci azaltır.
Okumayı bir performans testine dönüştürmemek önemlidir. Hata düzeltmeyi seyreltmek, anlamı konuşmak ve çocuğun ilgi duyduğu konularda metin seçmek okuma isteğini korur. Seanslarda ailelere çocuğa özgü somut öneriler veriyorum.
Diğer sorular için tüm sık sorulan sorular bölümüne bakabilirsiniz.
Çocuğunuz İçin İlk Adımı Atın
Sorularınız için WhatsApp'tan yazabilir veya formu doldurabilirsiniz. En kısa sürede dönüş yapılır.