Kısa Cevap
Dikkat süresi sabit bir özellik değil, çalışılarak uzayan bir kapasitedir. Kabaca çocuğun yaşı kadar dakika beklenir: 6 yaşındaki bir çocuktan tek bir işte 6–12 dakika sürdürülen dikkat beklemek gerçekçidir. Süreyi kısa tutup kademeli artırmak, tek uyaranlı bir masa düzeni kurmak ve molayı çocuk yorulmadan vermek en etkili üç müdahaledir.
Yaşa göre beklenen dikkat süresi
- 3 yaş: 3–6 dakika
- 4 yaş: 4–8 dakika
- 5 yaş: 5–10 dakika
- 6 yaş: 6–12 dakika
- 8 yaş: 8–16 dakika
- 10 yaş: 10–20 dakika
Bu süreler ilgi çekmeyen, yönlendirilmiş bir iş için geçerlidir. Aynı çocuk sevdiği bir oyunda bir saat oturabilir; bu çelişki değildir, dikkatin nasıl çalıştığının göstergesidir.
Dikkati dağıtan gerçek etkenler
- Görüş alanındaki fazlalık: Masadaki her nesne bir rakiptir.
- Uyku eksikliği: Okul çağında 9–11 saat uyku gerekir. Bir saatlik eksik uyku, dikkat üzerinde günün tamamına yayılan etki bırakır.
- Ekran: Hızlı sahne geçişli içerik, yavaş tempolu işlerde dikkati sürdürmeyi zorlaştırır.
- İşin zorluk düzeyi: Çok zor iş kaçınma, çok kolay iş sıkılma üretir. Dikkat, zorluk doğru ayarlandığında en uzun sürer.
- Kaygı: Başarısızlık beklentisi olan çocuk işe başlamadan dağılır.
Evde uygulanacak beş kural
- Kısa başlayın. Şu an 5 dakika oturabiliyorsa 5 dakikadan başlayın, 20'den değil. Her hafta 1–2 dakika ekleyin.
- Masayı boşaltın. Yalnızca o an kullanılan defter ve kalem kalsın. Duvara dönük oturmak da işe yarar.
- Molayı siz verin. Çocuk "yoruldum" demeden, süre dolduğunda mola verin. Mola çocuğun talebiyle geldiğinde, bırakma davranışı pekişir.
- Bitişi görünür yapın. Kum saati veya görsel zamanlayıcı kullanın. "Ne zaman bitecek" belirsizliği dikkati en çok tüketen şeydir.
- Aynı saat, aynı yer. Rutin, dikkat için harcanan zihinsel enerjiyi azaltır.
Dikkat çalışmaları neye benzer?
- Yapılandırılmış dikkat çalışmaları yalnızca "daha çok odaklan" demek değildir. Şu alt becerileri ayrı ayrı hedefler:
- Seçici dikkat: Kalabalık içinden hedefi bulma (benzer şekiller arasından farklıyı seçme)
- Sürdürülen dikkat: Tek bir işi süre boyunca bırakmama
- Bölünmüş dikkat: İki kurala aynı anda uyma
- Çalışma belleği: Duyduğu bilgiyi aklında tutup kullanma
- Ket vurma: İlk aklına gelen tepkiyi durdurabilme
Bu becerileri hedefleyen programlarla çalışıyorum; PREP ve COGENT bu alanda kullandığım yapılandırılmış programlardır.
Dikkat eksikliği mi, gelişimsel dalgalanma mı?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı için belirtilerin en az iki farklı ortamda (ev ve okul), altı aydan uzun süredir ve yaşa göre beklenenden belirgin sapma gösterecek biçimde bulunması gerekir.
Yalnızca ödev masasında yaşanan güçlük çoğu zaman dikkat bozukluğu değil, yöntem ve ortam sorunudur. Tanı yalnızca hekim tarafından konur.
Sık sorulanlar
Ödeve oturmuyor, ne yapmalıyım?
Süreyi 5 dakikaya indirin, en zor işi başa alın ve bitiş görünür olsun. Direncin çoğu, işin uzunluğunun belirsiz olmasından kaynaklanır.
Ekran süresi dikkati bozar mı?
Sınırsız ve hızlı tempolu ekran kullanımı, yavaş tempolu işlerde dikkati sürdürmeyi zorlaştırır. Yasak yerine öngörülebilir sınır daha etkilidir.
Dikkat çalışmaları ne kadar sürede sonuç verir?
Haftada iki seans ve düzenli ev programıyla genellikle 8–12 hafta içinde ölçülebilir değişim gözlenir.
İlgili hizmetler
Diğer rehber yazıları