Zihin kuramı, bir kişinin karşısındakinin kendisinden farklı düşünce, duygu, niyet ve bilgilere sahip olabileceğini kavrayabilmesidir. Tipik gelişimde 4–5 yaş civarında belirginleşir. Zayıf olduğunda çocuk şakayı hakaret sanabilir, sırasını beklemeyebilir, arkadaşının üzüldüğünü fark etmeyebilir. Öğretilebilir bir beceridir.
Kısaca: "benim bildiğimi herkes bilmez" fikrinin kurulmasıdır.
Bu beceri kurulduğunda çocuk; başkasının yanlış bilgiye sahip olabileceğini, bir davranışın arkasında görünenden farklı bir niyet olabileceğini ve söylenen sözün her zaman kastedileni ifade etmediğini anlayabilir.
Sosyal hayatın büyük bölümü bu beceri üzerine kuruludur. Şaka, ima, sır, ikna, özür ve empati — hepsi zihin kuramı gerektirir.
Bu davranışlar sıklıkla "terbiyesizlik" ya da "bencillik" olarak yorumlanır. Oysa altında çoğu zaman kurulmamış bir beceri vardır.
Otizm spektrumundaki çocuklarda zihin kuramı gelişimi tipik gelişimden farklı seyreder ve doğrudan çalışılması gerekir.
Dikkat eksikliği olan, sosyal ipuçlarını kaçıran çocuklarda da destek gerekebilir.
Akran ilişkilerinde sürekli çatışma yaşayan, "anlaşılmadığını" söyleyen çocuklarda değerlendirilmesi gereken bir başlıktır.
Aynı değildir. Zihin kuramı bilişsel bir beceridir: karşıdakinin ne düşündüğünü anlamak. Empati ise buna duygusal paylaşımın eklenmesidir.
3 yaştan itibaren basit düzeyde çalışılabilir. Yoğun çalışma genellikle 4–5 yaştan sonra yapılır.
Beceri basamaklı olduğu için ilerleme kademelidir. Düzenli çalışmayla birkaç ay içinde günlük hayata yansıyan değişimler gözlenir.
Sorularınız için WhatsApp'tan yazabilir veya formu doldurabilirsiniz. En kısa sürede dönüş yapılır.