Dikkat ve
Bilişsel Beceri Çalışmaları
Dikkati çabuk dağılan, başladığı işi bitiremeyen ve yönergeleri takip etmekte zorlanan çocuklarla, dikkatin farklı türlerini ayrı ayrı hedefleyen yapılandırılmış çalışmalar yürütüyorum.
Kısa Bilgi
- Kimler için
- Dikkati dağılan, yönerge takibinde ve iş bitirmede zorlanan çocuklar
- Ne çalışılır
- Seçici dikkat, sürdürülebilir dikkat, çalışma belleği, yönerge takibi, bilişsel esneklik
- Çalışma biçimi
- Birebir, çocuğun evinde, kademeli süre artırımıyla
- Ön koşul
- Dikkat eksikliği tanısı gerekmez
- Kapsam dışı
- Tanı koyma ve ilaç tedavisi — bunlar hekimin alanıdır
- İletişim
- WhatsApp veya iletişim formu
Bu sayfa şu durumlar için
Çocuğunuzda aşağıdakilerden birini fark ettiyseniz doğru yerdesiniz:
- Dikkati çok çabuk dağılıyor
- Ders başında duramıyor, sürekli kalkıyor
- Başladığı işi bitirmiyor, yarıda bırakıyor
- Verilen yönergeleri unutuyor
- Bildiği soruları dikkatsizlikten yanlış yapıyor
- Ödev süresi gereğinden çok uzuyor
Dikkat tek bir beceri değildir
Ailelerin 'dikkatsiz' dediği tablonun altında birbirinden farklı beceriler yatar. Hangisinde zorlanıldığını görmeden yapılan çalışmalar sonuç vermez — bu, çalışmanın en kritik adımıdır.
- Seçici dikkat: gürültü ve uyaran arasından doğru olana odaklanabilmek
- Sürdürülebilir dikkat: odağı zaman içinde koruyabilmek
- Çalışma belleği: bir bilgiyi aklında tutarken onunla işlem yapabilmek
- Yönerge takibi: çok basamaklı bir talimatı sırasıyla uygulayabilmek
- Bilişsel esneklik: kural değiştiğinde stratejiyi değiştirebilmek
Örneğin yönergeleri unutan bir çocukta sorun çoğu zaman dinlememesi değil, çalışma belleğinin kapasitesidir. Üç basamaklı bir yönerge verildiğinde ilk basamağı uygularken diğerleri zihninden silinir.
Dikkat sorunu mu, isteksizlik mi?
Ailenin en çok sorduğu soru budur ve ayırt etmenin pratik bir yolu vardır: çocuk ilgilendiği bir işte de aynı zorluğu yaşıyor mu?
Sevdiği bir oyunda saatlerce odaklanabilen ama ödevde beş dakika duramayan çocukta tablo genellikle motivasyon ve iş güçlüğü ile ilgilidir. Sevdiği işte de dağılan, sık sık konu değiştiren, başladığını bitirmeyen çocukta ise dikkat becerilerinin kendisi desteklenmelidir.
Bu ayrım tek bir gözlemle yapılamaz; değerlendirme sırasında farklı görev türlerinde çocuğun nasıl davrandığına bakılır.
Çalışma nasıl yürütülür?
Dikkat, kas gibi çalışılabilir bir beceridir; ancak kapasitenin bir adım üstünde çalışıldığında gelişir. Çok kolay görev sıkar, çok zor görev kaçırtır.
- Önce çocuğun mevcut odak süresi ölçülür — üç dakika mı, yedi dakika mı?
- Görevler o sürenin hemen üstünde tasarlanır ve süre kademeli olarak uzatılır.
- Yönergeler tek basamaktan başlayıp çok basamaklıya doğru büyütülür.
- Çalışma belleği için hatırlama-işleme oyunları kullanılır.
- Çocuğun kendi dikkatini fark etmesi çalışılır: dağıldığını anlamak, geri dönmeyi öğrenmek.
Ödev sürecinde evde ne yapılabilir?
- Ödevi tek blok yerine kısa bölümlere ayırın; arada kısa ve önceden belirlenmiş molalar koyun.
- Masada yalnızca o an gereken malzeme dursun; görsel kalabalık dikkati doğrudan böler.
- Yönergeyi tek seferde ve tek basamak hâlinde verin; gerekirse yazılı hatırlatıcı kullanın.
- Bitirme anını görünür kılın: 'şu satıra kadar' demek, 'çalış' demekten çok daha etkilidir.
- Uyku düzeni ve ekran süresi dikkat üzerinde doğrudan etkilidir; bunlar düzelmeden çalışmanın verimi düşer.
Neyi yapmıyorum
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı hekim tarafından konur; ilaç tedavisi de hekimin kararıdır. Ben tanı koymam ve ilaç önermem.
Yaptığım iş, tanıdan bağımsız olarak dikkat ve çalışma belleği becerilerini yapılandırılmış alıştırmalarla geliştirmektir. Tanısı olan ve ilaç kullanan çocuklarda da bu çalışma süreci tamamlar.
Dikkat Çalışmaları Hakkında Merak Edilenler
Çocuğumun dikkati çok çabuk dağılıyor, ne yapmalıyım?
İlk adım, dikkatin hangi türünde zorlandığını belirlemektir. Seçici dikkat, sürdürülebilir dikkat ve çalışma belleği farklı becerilerdir ve farklı çalışmalar gerektirir.
Ardından çocuğun mevcut odak süresi ölçülür ve görevler bu sürenin hemen üstünde tasarlanarak kademeli olarak uzatılır. Evde ise ödevi kısa bölümlere ayırmak ve masayı sadeleştirmek en hızlı sonuç veren iki değişikliktir.
Dikkat eksikliği mi, isteksizlik mi, nasıl ayırt edilir?
Pratik ölçüt şudur: çocuk sevdiği ve seçtiği bir işte de aynı zorluğu yaşıyor mu? Sevdiği oyunda uzun süre odaklanabilen bir çocukta tablo genellikle motivasyonla ilgilidir.
Sevdiği işte de sık dağılan, başladığını bitirmeyen, konudan konuya atlayan çocukta ise dikkat becerilerinin desteklenmesi gerekir. Bu ayrım tek bir gözlemle değil, farklı görev türlerindeki davranışa bakılarak yapılır.
Tanı yok, dikkat çalışması yapılabilir mi?
Evet. Dikkat becerileri tanıdan bağımsız olarak desteklenebilir; her çocukta geliştirilebilir bir kapasitedir.
Tanı koymak hekimin alanıdır. Benim yürüttüğüm çalışma yönerge takibi, çalışma belleği ve odaklanma süresini yapılandırılmış alıştırmalarla geliştirmektir.
Çocuğum ilaç kullanıyor, eğitim çalışması yine de gerekli mi?
İlaç tedavisi hekimin kararıdır ve dikkatin biyolojik tarafına etki eder. Ancak planlama, yönerge takibi ve çalışma alışkanlığı öğrenilmesi gereken becerilerdir; ilaç bunları öğretmez.
İki süreç birbirinin yerine geçmez. Birlikte yürüdüğünde en iyi sonucu verir.
Çocuğum ödev yaparken sürekli kalkıyor
Sürekli kalkma çoğu zaman görevin çocuğun odak süresinden uzun olmasından kaynaklanır. Otuz dakikalık bir ödev, on dakikalık odak kapasitesi olan bir çocuk için kaçınılmaz olarak kalkmayla biter.
Çözüm, ödevi çocuğun kapasitesine uygun bölümlere ayırmak ve molaları önceden planlamaktır. Molayı çocuk talep etmeden siz verirseniz kontrol sizde kalır. Süre, çalışmayla birlikte kademeli olarak uzatılır.
Diğer sorular için tüm sık sorulan sorular bölümüne bakabilirsiniz.
Çocuğunuz İçin İlk Adımı Atın
Sorularınız için WhatsApp'tan yazabilir veya formu doldurabilirsiniz. En kısa sürede dönüş yapılır.