Çocuğunuz için ilk adımı atın
Durumu birkaç seçimle anlatın; ben size dönerken neye ihtiyacınız olduğunu baştan biliyor olayım.
Talebinizi oluşturun
Bir dakikanızı alır. Formu gönderdiğinizde talebiniz derli toplu bir mesaj olarak WhatsApp'ta açılır.
WhatsApp kullanmıyor musunuz?
Verdiğiniz bilgiler yalnızca size dönüş yapmak için kullanılır, üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
Kağıthane'de Disleksi ve
Özel Öğrenme Güçlüğü Desteği
Kağıthane, yaklaşık 446 bin kişiyle hizmet verdiğim ilçeler arasında en kalabalık ikinci bölge; buna karşılık listelenen özel eğitim merkezi sayısı 17. Bu sayfa, talebin yoğun olduğu bir ilçede disleksi desteğinin nasıl kurulduğunu ve PREP ile COGENT programlarının ne işe yaradığını anlatıyor.
Kısa Bilgi
Kağıthane'de disleksi ve özel öğrenme güçlüğü olan çocuklarla evlerinde birebir çalışıyorum. Çalışmanın omurgasını bilişsel işlemleme temelli PREP ve COGENT programları ile doğrudan okuma öğretimi oluşturuyor. Disleksi tanısını hekim ve Kağıthane Rehberlik ve Araştırma Merkezi koyar, ben eğitsel desteği veririm. Telefon: 0537 513 83 98.
Kağıthane'de 446 bin kişiye 17 merkez ne demek?
Kağıthane, yaklaşık 446 bin nüfusuyla hizmet verdiğim yedi bölge içinde ikinci en kalabalık ilçe; dizinlerde listelenen özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi sayısı ise 17. Bu iki sayı yan yana konduğunda ortaya kişi başına en dar arzlardan biri çıkıyor.
Bu bir istatistik iddiası değil, iki farklı kaynağın karşılaştırılmasından çıkan kaba bir orandır. Yine de ailelerin anlattıklarıyla örtüşüyor: Kağıthane'de en sık duyduğum cümle yer bulmanın değil, uygun saatte yer bulmanın zorluğu üzerine.
Yoğun bir ilçede evde birebir çalışmanın avantajı esneklik. Seans saati çocuğun okul programına göre kurulur, kardeşin servis saatine göre değil.
Disleksi nedir, tembellikle neden karıştırılıyor?
Disleksi, zekâ düzeyiyle açıklanamayan, okumanın doğruluğunu ve akıcılığını etkileyen nörobiyolojik kökenli özgül bir öğrenme güçlüğüdür. Görme bozukluğu, eğitim eksikliği ya da çabasızlıkla açıklanamaz. Tanısı hekim ve eğitsel değerlendirme süreciyle konur.
Tembellikle karıştırılmasının nedeni tablonun dışarıdan görünüşü: çocuk sözlü derslerde başarılıdır, konuşmasında bir sorun yoktur, zekâsı hakkında kimsenin şüphesi yoktur; ama okurken zorlanır. Bu tutarsızlık, çevrede "isteseydi yapardı" yorumunu doğurur.
Oysa okuma, konuşmanın aksine doğal olarak edinilen bir beceri değildir; öğretilmesi gerekir. Disleksili bir çocuk aynı öğretimi alır ama farklı bir yolla öğrenmesi gerekir. Disleksi belirtileri nelerdir yazısı bu ayrımı örneklerle açıyor.
Hangi belirti hangi becerinin zayıflığına işaret eder?
| Gözlenen davranış | Arkasındaki olası beceri alanı | Çalışmadaki karşılığı |
|---|---|---|
| Kelimeyi baştan tahmin etme | Kelime tanımada otomatikleşme eksikliği | Kelime tanıma çalışması, hız değil doğruluk |
| Satır atlama ve yeri kaybetme | Görsel takip ve sıralama | Parmak ya da kart kılavuzuyla okuma |
| Yazarken harf atlama | Sesleri ayırma ve sıraya koyma | Ses ayrıştırma ve yazım öncesi seslendirme |
| Okuduğunu anlatamama | Çalışma belleği ve anlam kurma | Bölüm bölüm özetleme |
| Ödevi başlatamama | Planlama ve düzenleme | Adım listesi ve görünür zaman |
Tablodaki eşleştirmeler eğitsel çalışmayı yönlendirmek içindir; tanı ölçütü değildir. Tanı hekimin ve Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nin yetkisindedir.
Bir çocukta bu satırlardan yalnızca biri görülüyorsa çalışma dar bir alana odaklanır; birkaçı bir aradaysa değerlendirme daha kapsamlı yapılır.
PREP programı nedir, hangi çocuğa uygundur?
PREP, okuma güçlüğü olan çocuklarda okumanın altında yatan bilişsel işlemleme becerilerini çalıştıran yapılandırılmış bir programdır. İki ana süreç üzerine kuruludur: bilgiyi sıraya koyarak işleyen ardıl işlemleme ve bilgiyi bütün olarak kavrayan eşzamanlı işlemleme.
Programın alışılmadık tarafı, görevlerin doğrudan okuma alıştırması gibi görünmemesi. Çocuk bazen desen tamamlar, bazen bir diziyi hatırlar. Buradaki mantık, okumaya harcanan zihinsel işlemin kendisini güçlendirmek ve kazanımı ardından okuma görevine aktarmaktır.
Kimlere uygun olduğu sorusunun cevabı değerlendirmeden çıkar: okuma güçlüğünün kaynağı işlemleme tarafındaysa program yerinde olur, sorun yalnızca öğretim eksikliğiyse doğrudan okuma öğretimi daha hızlı sonuç verir.
COGENT programı ne işe yarar?
COGENT, PREP'e göre daha erken yaşa ve daha temel bilişsel süreçlere yönelen bir programdır. Dikkatin yönlendirilmesi, bilginin kodlanması ve planlama gibi süreçleri oyun benzeri görevlerle çalıştırır.
Uygulamada çoğunlukla okul öncesi ve ilkokulun ilk yıllarındaki çocuklarla, henüz okuma öğretiminin tam oturmadığı dönemde kullanıyorum. Amaç okumayı öğretmek değil, okumanın üzerine kurulacağı zeminin hazır hâle gelmesi.
Türkçede bu iki program hakkında veliye yönelik açıklayıcı kaynak neredeyse yok; bu yüzden ilk görüşmede ne yapıldığını ve ne yapılmadığını ayrıntısıyla anlatmayı bir yükümlülük sayıyorum. Programların yerleştiği daha geniş çerçeveyi disleksi ve özel öğrenme güçlüğü sayfasında bulabilirsiniz.
Çocuğum b ile d'yi karıştırıyor, endişelenmeli miyim?
Yedi yaşın altındaki bir çocukta b ve d karışıklığı büyük olasılıkla gelişimsel bir aşamadır. Bu harfler aynı şeklin farklı yönlere çevrilmiş hâlleridir ve beyin, nesneleri tanırken yönü göz ardı edecek biçimde çalışır; çocuk bu otomatik kuralı bastırmayı öğrenirken karıştırır.
Endişe eşiği, karışıklığın sekiz yaşından sonra sık ve sürekli devam etmesi ve yanına başka güçlüklerin eklenmesidir. Yalnız başına bir harf karışıklığı, disleksi anlamına gelmez.
Evde yapılabilecek somut çalışmaları b ve d harflerini karıştırıyor: normal mi yazısında maddeledim; en işe yarayanı iki harfin ayrı ayrı değil, birlikte çalışılmasıdır.
Hangi durumda bana değil, başka bir uzmana gitmelisiniz?
| Ailenin cümlesi | İlk gidilecek yer | Benim rolüm |
|---|---|---|
| "Üç yaşında ve hiç konuşmuyor" | Hekim ve dil ve konuşma terapisti | Yalnızca yönlendirme |
| "Parmak ucunda yürüyor" | Hekim, fizyoterapi değerlendirmesi | Yalnızca yönlendirme |
| "Disleksi mi, test yaptıralım mı" | Hekim ve Kağıthane RAM | Rapor sonrası eğitsel çalışma |
| "Okumayı sökemedi" | Doğrudan eğitsel çalışma | Program kurulur ve yürütülür |
| "İlaç kullanmalı mı" | Yalnızca hekim | Bu konuda görüş bildirmem |
Bu tablo, yetki sınırımı görünür kılmak için buradadır. Tanı koymam, ilaç önermem, dil ve konuşma terapisi ile fizyoterapi ve ergoterapi vermem.
Yanlış kapıya gitmek ailenin en çok zaman kaybettiği durum. Uygun görmediğim bir talepte "başlayalım" demem, nereye gitmeniz gerektiğini söylerim.
Kağıthane'de RAM nerede bulunuyor?
Kağıthane'de eğitsel değerlendirmeyi yapan kurum ilçenin kendi Rehberlik ve Araştırma Merkezi. Kurumun konumunda dikkat çeken bir ayrıntı var: bağımsız bir binada değil, bir ortaöğretim sitesinin içinde yer alıyor.
Kağıthane Rehberlik ve Araştırma Merkezi
- Semt
- Merkez Mahallesi
- Adres
- Merkez Mah., Zinnur Sk., Ortaöğretim Sitesi, Şeyh Şamil İmam Hatip Ortaokulu No: 10
- Telefon
- 0212 321 33 32
- Ücret
- Eğitsel değerlendirme ücretsizdir
Bilgiler kurumun kendi MEB iletişim sayfasından alınmıştır. Merkez bir okul sitesinin içinde olduğu için tabelayı bulmakta zorlanabilirsiniz; site girişinde sormanız en pratik yol. Randevu MEB RAM Randevu Sistemi üzerinden alınır.
Görüşmeye giderken okul rehberlik servisinin gözlem notunu ve varsa çocuğun defterlerini götürmenizi öneririm; yazı örneği çoğu zaman uzun bir anlatımdan daha açıklayıcı oluyor.
Kağıthane'de rapor olmadan çalışılabilir mi?
Çalışılabilir. Rapor, okuldaki düzenlemeler ve devlet destekli seans hakkı için gerekli; benimle yürütülen özel çalışma için aranmıyor. Randevu tarihi ileriye düştüyse beklemenize gerek yok.
Bunun tersini de söyleyeyim: rapor süreci gereksiz değildir. Destek eğitim odası, sınavlarda ek süre ve bireyselleştirilmiş eğitim programı bu belgeye dayanır. İkisini paralel yürütmek en verimli düzendir.
Adımlar için RAM raporu nasıl alınır yazısına, okuldaki karşılıkları için kaynaştırma eğitimi yazısına bakabilirsiniz.
Seanslar neden çocuğun evinde yapılıyor?
Üç nedeni var. Birincisi, öğrenme güçlüğü olan bir çocuk için yeni bir ortama uyum sağlamak başlı başına bir yüktür; kendi masasında çalışan bir çocuk bu yükü taşımaz.
İkincisi, çocuğun ödev yaptığı gerçek koşulları ancak evde görebiliyorum: masanın konumu, ışığın yönü, defterin düzeni, kardeşin gürültüsü. Bunlara dair önerilerim çoğu zaman seansın kendisi kadar işe yarıyor.
Üçüncüsü ailenin katılımı. Seansın son bölümünde hafta içi ne yapılacağını yerinde göstermek, telefonla anlatmaktan çok daha kalıcı oluyor.
Kağıthane'de ulaşım ve randevu düzeni nasıl kuruluyor?
Doğrulayabildiğim veri, M11 hattının Kağıthane istasyonunun ilçe sınırları içinde olması. İlçeden geçtiği yaygın olarak bilinen diğer hatları resmî bir kaynaktan teyit edemediğim için burada yazmıyorum.
Randevular çocuğun en dinç olduğu saate göre planlanır. Okul çıkışında doğrudan masaya oturan bir çocuk çoğu zaman ilk yirmi dakikayı toparlanmakla geçirir; bu yüzden mümkün olduğunda araya kısa bir dinlenme koyulur.
Kağıthane'ye komşu olan Mecidiyeköy'de ve Eyüpsultan'da da çalıştığım için bu üç bölge arasındaki randevular çoğunlukla aynı güne yerleştirilebiliyor.
Okulla iş birliği nasıl kuruluyor?
Aile isterse ve yazılı onay verirse okulun rehberlik servisiyle ve sınıf öğretmeniyle görüşürüm. Bu görüşmenin konusu çocuğun tanısı değil, sınıfta neyin işe yaradığıdır: oturma düzeni, yönergenin kaç adımda verileceği, tahtadan defterine geçirme süresi, sınavda ek süre ihtiyacı.
Öğretmenle konuşmanın en pratik faydası, evde çalışılan hedefin sınıfta da desteklenmesi. Evde akıcılık çalışılırken sınıfta çocuğun sesli okumaya zorlanmaması gibi küçük düzenlemeler, çocuğun kendine güvenini koruyor.
Rapora dayalı resmî düzenlemeler ayrı bir başlık; hangi haklara sahip olduğunuzu destek eğitim odası yazısında bulabilirsiniz. Kaynaştırma yoluyla eğitimin işleyişini ise özel eğitim nedir yazısı çerçeveliyor.
Kağıthane'de çalışma nasıl başlıyor?
Başlangıç kısa bir mesaj: çocuğun sınıfı, okumada nerede takıldığı ve varsa daha önce alınan destekler. Ardından değerlendirme görüşmesi planlanır ve çocuktan bir okuma örneği alınır.
Görüşme sonunda size iki şey verilir: hedeflerin ölçülebilir biçimde yazıldığı bir plan ve sekizinci haftada neye bakacağımızın listesi. Hedefler "okuması gelişsin" gibi değil, "iki heceli kelimeleri duraklamadan okuyabilsin" gibi yazılır.
Dikkat tarafında ek bir çalışma gerekiyorsa bunu dikkat ve bilişsel beceriler başlığı altında ayrıca planlarım; ilk okuma-yazma aşamasındaki çocuklarda ise okuma-yazma öğretimi programı devreye girer.
Kağıthane'de Ailelerin Sorduğu Sorular
Kağıthane'de merkezler dolu, sıra bekliyoruz. Ne yapabiliriz?
Bekleme süresini boş geçirmemek en önemlisi. Okuma gelişimi bekleyen bir süreç değil; kaybedilen bir dönem sonraki dönemde daha fazla çabayla telafi ediliyor.
Bu aralıkta evde birebir çalışmayla başlanabilir. Merkezde yer açıldığında planı onların hedefleriyle çakışmayacak biçimde yeniden düzenlerim.
Disleksi tanısını siz koyuyor musunuz?
Hayır, koymam ve koyamam. Disleksi tıbbi ve eğitsel değerlendirme gerektiren bir tanıdır; hekim ve Kağıthane Rehberlik ve Araştırma Merkezi bu değerlendirmeyi yapar.
Benim yaptığım, hangi becerinin desteklenmesi gerektiğini belirleyip eğitsel programı kurmak. Sürecin sonunda size bir tanı değil, ölçülebilir bir ilerleme raporu veririm.
PREP programı kaç seans sürüyor?
Sabit bir seans sayısı yok. Program, çocuğun işlemleme profiline göre bölümlere ayrılıyor ve her bölümün süresi çocuğun ilerleme hızına göre değişiyor.
Ayrıca PREP tek başına yürütülmez; her seansın içinde doğrudan okuma çalışmasıyla birlikte yer alır. Sayfada bir süre vaat etmemin doğru olmayacağını düşünüyorum.
Ofisiniz Kağıthane'de mi, çocuğu getirebilir miyiz?
Getirebileceğiniz bir yer yok; kayıtlı bir ofisim ya da merkezim bulunmuyor. Bütün seanslar çocuğun kendi evinde yapılıyor.
Kağıthane içindeki randevular yol süresi hesaba katılarak planlanıyor, böylece seans süresinden kısmak gerekmiyor.
Çocuğum dördüncü sınıfta, geç kalmış mıyız?
Geç kalınmış değil. Dördüncü sınıfta okumanın kendisi genellikle kurulmuştur; asıl çalışılacak alan akıcılık, okuduğunu anlama ve strateji kullanımıdır.
Bu yaşta çalışmanın bir avantajı da çocuğun kendi zorluğunu fark edebilmesi. Neyi neden çalıştığını anlayan bir çocuk, programa çok daha hızlı ortak oluyor.
Kardeşimde de aynı sorun vardı, kalıtsal mı?
Ailede okuma güçlüğü öyküsü bulunması bilinen bir eğilimdir ve değerlendirmede sorulan sorulardan biridir. Ancak bu bir kader değil, yalnızca dikkatli izlenmesi gereken bir işarettir.
Pratikte işe yarayan tarafı erken davranmak: ailede öykü varsa okumaya hazırlık dönemindeki gecikmeleri beklemeden desteklemek mantıklı olur.
Değerlendirme görüşmesi ne kadar sürüyor?
Görüşme tek oturumda tamamlanır ve iki bölümden oluşur: ailenin anlattıkları ile çocuktan alınan kısa okuma ve yazı örneği.
Sonunda elinizde yazılı bir hedef listesi olur. Uygun görmezsem başlamam ve gerekçesini açıkça söylerim; bu durumda sizi doğru uzmana yönlendiririm.
Kağıthane'de Programı Birlikte Kuralım
Çocuğunuzun okumada tam olarak nerede takıldığını bir iki cümleyle anlatın; hangi yoldan başlanacağını konuşalım.