Bilişsel
Motor Gelişim

Motor beceri, öğrenmenin görünmeyen tarafıdır

Bir çocuğun yazamaması her zaman harfleri bilmemesiyle ilgili değildir. Kalemi kavrayamıyorsa, elini satır boyunca kontrollü hareket ettiremiyorsa ya da gözüyle elini eşzamanlı yönetemiyorsa, harfleri gayet iyi biliyor olabilir ama yazı çıkmaz.

Bu alanda çalıştığım beceriler şunlar:

• İnce motor beceriler: parmak gücü ve ayrışması, kalem kavrama, makas kullanımı
• El-göz koordinasyonu: gözün yönlendirdiği hareketi elin doğru uygulaması
• Motor planlama: yeni bir hareketi zihinde kurup sırasıyla uygulayabilme
• İki yanlı kullanım: iki elin farklı görevleri aynı anda yürütmesi — kâğıdı tutarken kesmek gibi
• Beden farkındalığı: vücudun nerede olduğunu ve ne kadar güç uyguladığını hissetmek
• Görsel-motor bütünleme: gördüğü bir şekli elle yeniden üretebilme

Bu becerilerin her biri ayrı ayrı gelişir ve biri zayıf kaldığında akademik beceriler de onunla birlikte takılır.

"Sakar" dediğimiz çocukta ne oluyor?

Sık düşen, eşyaları deviren, hareketleri savruk görünen çocuklarda mesele genellikle dikkatsizlik değil, motor planlama ve beden farkındalığıdır.

Beden farkındalığı zayıf olan bir çocuk, kolunun nerede olduğunu ya da bardağı ne kadar güçle kavradığını yeterince hissetmez. Bu yüzden ya çok sert tutar ve kırar, ya çok gevşek tutar ve düşürür. Aynı çocuk kalemi de ya kâğıdı delecek kadar bastırarak ya da iz bırakmayacak kadar hafif tutarak kullanır.

Bu, çabayla düzelen bir şey değildir; hissetmeyi öğrenmekle düzelir. Çalışmalarda çocuğa bedeninden gelen bilgiyi fark ettiren, dirençli ve geri bildirimi yüksek materyaller kullanıyorum.

Yazı sorunlarının çoğu kalemden önce başlar

Yazısı okunmayan bir çocukla doğrudan yazı çalıştırmak, çoğu zaman ikisini de yorar ve sonuç vermez. Çünkü yazı, bir dizi ön becerinin üstüne kurulur.

Kalem tutuşunun oturması için parmakların ayrışması, bileğin sabitlenmesi ve omuz kuşağının hareketi taşıyabilmesi gerekir. Bunlar yoksa çocuk kalemi avuçla kavrar; bu tutuşla küçük ve düzenli harf üretmek fiziksel olarak mümkün değildir.

Bu yüzden çalışmaya çoğu zaman kalemle değil, hamurla, mandalla, makasla ve dikey yüzeyde çalışmayla başlıyorum. Kalem, ön beceriler oturduktan sonra devreye giriyor.

Çalışma nasıl yürütülür?

Motor beceriler tekrarla değil, doğru zorluk düzeyinde tekrarla gelişir. Çok kolay olan sıkar, çok zor olan kaçırtır.

• Önce hangi basamağın atlandığı belirlenir — parmak gücü mü, planlama mı, koordinasyon mu?
• Çalışma o basamaktan başlar; bir üstüne ancak beceri oturduğunda geçilir.
• Materyaller oyun içine yerleştirilir; çocuk çalıştığını değil oynadığını hisseder.
• Her beceri günlük hayattaki karşılığına bağlanır: mandal çalışması ayakkabı bağlamaya, hamur çalışması kalem tutuşuna.
• İlerleme yazılı olarak takip edilir; ay ay nerede olunduğu görülür.

Evde ne yapılabilir?

Bu alanda evde yapılabilecekler, çoğu ailenin sandığından basit ve gündelik:

• Hamur, oyun hamuru ve mandal — parmak gücü için en etkili ve en ucuz üçlü.
• Dikey yüzeyde çalışma: duvara kâğıt yapıştırıp boyamak, bilek ve omuz kontrolünü doğrudan geliştirir.
• Mutfak işleri: kek karıştırmak, hamur açmak, salata yıkamak — hepsi iki yanlı koordinasyon çalışmasıdır.
• Giyinme ve ayakkabı bağlama işini çocuğa bırakmak; acele edip yerine yapmak en sık kaçırılan fırsattır.
• Ekran süresini sınırlamak: parmağı kaydırmak, elin ihtiyaç duyduğu direnç ve güç deneyimini vermez.

Bunların hiçbiri bir program değildir; günlük hayatın içine yerleştirilen fırsatlardır. Program kısmını seanslarda birlikte yürütüyoruz.

Ne zaman başka bir uzmana yönlendiririm?

Burada bir sınır var ve açıkça söylemek isterim: fizyoterapi ve ergoterapi benim alanım değildir.

Kas tonusu, eklem yapısı, duyu bütünleme bozukluğu ya da nörolojik bir tabloya işaret eden bulgular gördüğümde çalışmayı sürdürmek yerine ilgili uzmana yönlendiriyorum. Benim çalıştığım yer, motor becerilerin öğrenmeyle kesiştiği alan: kalem tutuşu, yazı hazırlığı, koordinasyon ve planlama.

Bir çocuk hem ergoterapi alıp hem benimle çalışabilir; bu ikisi birbirinin yerine geçmez, birbirini tamamlar.