Bakırköy'de Bilişsel Motor
Gelişim Desteği
Bakırköy'de yaklaşık 218 bin kişiye 25 listelenen merkez düşüyor; arz yedi ilçe içinde en bol olan bölgelerden. Bu sayfayı, merkez seçeneğinin bol olduğu bir yerde evde yürütülen motor beceri çalışmasının hangi işi üstlendiğini açıklamak için yazdım.
Kısa Cevap
Bakırköy'de kalem tutuşu, makas kullanımı ve el-göz koordinasyonunda zorlanan çocuklarla evde birebir eğitsel çalışıyorum; ergoterapi ya da fizyoterapi vermiyorum. Yazı öncesi beceriler, ince motor ve hareket planlaması çalışılır. Kaba motor gecikmesinde hekime ve ilgili uzmana yönlendiriyorum. Telefon: 0537 513 83 98.
Kalemi doğru tutamıyor, ne yapmalı?
Kalem tutuşu, parmakların birbirinden ayrışması ve bileğin sabitlenmesi üzerine kurulan bir beceridir; tutuşu düzeltmenin yolu doğrudan kalemden değil, bu iki ön beceriden geçer.
Çocuk gücü parmaklarından alamadığında bütün elini ve bileğini kilitliyor. Görünen sonuç sıkı kavrama ve çabuk yorulma oluyor; nedeni ise elin küçük kaslarının henüz işi üstlenememesi.
Bu yüzden çalışmaya çoğu zaman kalemle başlamıyorum. Önce parmak gücü ve ayrışması çalışılıyor, kalem sonra devreye giriyor. Bunun genel çerçevesini bilişsel motor gelişim sayfasında yazdım.
Ergoterapi mi, eğitsel çalışma mı?
| Durum | Doğru adres | Gerekçe |
|---|---|---|
| Kalem tutuşu oturmamış, yazı okunmuyor | Eğitsel çalışma — Ramazan Güleryüz | Yazı öncesi beceriler öğrenmeyle kesişen bir alan |
| Makas, düğme, ayakkabı bağı gecikmesi | Eğitsel çalışma | İnce motor becerinin öğretimle desteklenmesi |
| El-göz koordinasyonu ve hareket planlama | Eğitsel çalışma | Görevin basamaklandırılmasıyla ilerliyor |
| Kaba motor gecikmesi, yürüyüşte bozukluk | Hekim, ardından fizyoterapi | Benim yetki alanım dışında |
| Kas tonusu düşüklüğü şüphesi | Hekim değerlendirmesi | Tıbbi bir bulgudur, eğitsel çalışmayla değerlendirilmez |
| Duyusal tepkilerde belirgin farklılık | Ergoterapiste yönlendiririm | Duyu bütünleme uygulaması yapmam |
Tablo bir tanı aracı değildir; hangi kapının çalınacağını gösteren bir yön haritasıdır. Bir çocukta aynı anda birden fazla satır geçerli olabilir ve bu durumda destekler birlikte yürür.
Ergoterapi ve fizyoterapi ayrı meslek alanlarıdır ve benim yetkim dışındadır. Bir çocuk hem ergoterapiste gidip hem benimle çalışabilir; ikisi birbirinin yerine geçmez.
Bakırköy'de 25 merkez varken evde birebir ne ekliyor?
Bakırköy'de merkez arzı yedi ilçe içinde en bol olanlardan; yaklaşık 218 bin kişiye 25 merkez düşüyor. Yani bir merkez bulmak burada çoğu ilçeye göre kolay.
Evde birebir çalışmanın eklediği şey, motor becerinin kullanıldığı gerçek ortamı görmek. Çocuğun ödev yaptığı masanın yüksekliği, sandalyenin ayağını yere değdirip değdirmediği, ışığın hangi taraftan geldiği; bunların hiçbiri seans odasında görülmüyor.
Uygulamada en sık gördüğüm sorun masa-sandalye uyumsuzluğu. Ayakları boşta oturan bir çocuk gövdesini sabitlemek için enerji harcıyor ve elin ince işi yapacak kaynağı kalmıyor. İlçedeki diğer başlıklar Bakırköy özel eğitim sayfasında.
Makasla zorlanıyor, yaşına göre normal mi?
| Yaş | Sık görülen beklenti | Değerlendirme gerektiren işaret |
|---|---|---|
| 2-3 yaş | Kaba kavrayışla karalar, iri boncuk dizer | Kalemi hiç kavramıyor, elini kullanmaktan kaçınıyor |
| 3-4 yaş | Makasla kâğıdı keser, daire benzeri şekil çizer | Makası tutamıyor, iki eli birlikte kullanmıyor |
| 4-5 yaş | Çizgi üzerinde keser, üç parmak tutuşuna yaklaşır | Avuçla kavrıyor, kâğıdı tutan el yardım etmiyor |
| 5-6 yaş | Düğme ilikler, harf benzeri şekiller üretir | Giyinme işlerini tümüyle yetişkine bırakıyor |
| 6-7 yaş | Satır içinde yazar, ayakkabı bağlar | Yazarken eli birkaç dakikada yoruluyor |
Kaynak notu: tablo, alanda yaygın kullanılan gelişim izleme başlıkları ile kendi uygulama pratiğimin özetidir; standart bir norm çalışması ya da resmî ölçüt değildir. Aralıklar göstergedir ve çocuktan çocuğa değişir; tek bir satırın gerisinde kalmak tek başına bir sonuç anlamına gelmez.
Makasta zorlanmanın en sık gözden kaçan nedeni, kâğıdı tutan elin işe katılmaması. Makas iki elin farklı görev üstlendiği ilk gerçek iştir ve sorun genellikle kesen elde değil, tutan eldedir.
Yazısı çok kötü, disgrafi mi?
Kötü yazı tek başına bir tanı değildir; disgrafi tıbbi ve eğitsel değerlendirmeyle konulan bir tablodur ve tanıyı hekim ile Rehberlik ve Araştırma Merkezi birlikte belirler. Ben tanı koymam.
Uygulamada ayırt etmeye çalıştığım şey şu: yazı motor nedenlerle mi bozuk, yoksa harfin kendisi mi oturmamış? Ayrımın basit bir yolu var — çocuk aynı harfi kopya ederken de aynı biçimde bozuk çıkarıyorsa mesele daha çok motor tarafındadır.
Harf yönü karışıyorsa bu ayrı bir başlık ve b ve d harflerini karıştırıyor yazısında açıkladım. Okuma tarafında da güçlük varsa Bakırköy disleksi desteği sayfasına bakın.
Sakar diyorlar, gerçekten sakar mı?
Sık düşen ve eşyaları deviren bir çocukta mesele genellikle dikkatsizlik değil, beden farkındalığı ve hareket planlamasıdır. Beden farkındalığı, çocuğun kolunun nerede olduğunu ve ne kadar güç uyguladığını hissetmesidir.
Bu hissetme zayıf olduğunda çocuk ya çok sert tutup kırıyor ya çok gevşek tutup düşürüyor. Aynı çocuk kalemi de ya kâğıdı delecek kadar bastırıyor ya iz bırakmayacak kadar hafif tutuyor.
Bu, çaba göstererek düzelen bir şey değil. Ancak sık düşmenin arkasında tıbbi bir neden de olabilir; böyle bir şüphe gördüğümde çalışmayı sürdürmek yerine hekime yönlendiriyorum.
Merkez seansıyla evdeki çalışma nasıl bölüşülür?
| Kanal | Ağırlıklı hedef | Yürüten |
|---|---|---|
| Merkez seansı | Rapora bağlı destek eğitim programı | Merkez öğretmeni |
| Sağlık tarafı | Kaba motor, tonus ve duyusal bulgular | Hekim ve ilgili sağlık uzmanı |
| Okul | Sınıf içinde yazı süresi ve oturma düzeni | Sınıf öğretmeni ve rehberlik servisi |
| Evde birebir | Kalem tutuşu, makas, el-göz koordinasyonu | Ramazan Güleryüz |
| Ev düzeni | Masa-sandalye uyumu, günlük fırsatlar | Aile |
Tablo kanalların nasıl bölüşülebileceğini gösterir; her çocukta hepsinin devrede olması gerekmez. Hangisinin gerekli olduğu değerlendirme görüşmesinden sonra belirlenir.
Bu bölüşümü yazılı kurmamın nedeni, motor alanda sınırların en çok karıştığı yer olması. Ailelerin en çok zaman kaybettiği durum, bir sağlık uzmanının işini bir eğitimciden beklemek.
Yazı öncesi hangi beceriler geliyor?
Yazı, tek bir beceri değil bir dizinin sonucudur: parmak gücü ve ayrışması, bilek sabitliği, omuz kuşağı kontrolü, iki yanlı kullanım ve görsel-motor bütünleme.
Bu dizide bir basamak eksikse yazı çalışması sonucu vermez, yalnızca yorar. Çocuk harfleri gayet iyi biliyor olabilir ama eli o bilgiyi kâğıda taşıyamaz.
Dokuz Eylül Üniversitesi Okul Öncesi Öğretmenliği mezunuyum ve bu diplomanın kapsamı doğrudan bu alan: okul öncesi eğitiminin önemli bölümü kalemden önce gelen becerilerin kurulmasıdır. 21 yıldır çalıştığım yer tam olarak burası.
Bakırköy'de nereye başvurmalıyım?
Eğitsel değerlendirme için başvurulacak kurum Bakırköy Rehberlik ve Araştırma Merkezi'dir. Merkez Osmaniye Mahallesi'nde, İncirli Yolu Sokak'taki okul sitesinin dördüncü katında.
Bakırköy Rehberlik ve Araştırma Merkezi
- Semt
- Osmaniye Mahallesi / İncirli
- Adres
- Osmaniye Mah., İncirli Yolu Sk., Nefus Nakipoğlu Eğt. Uyg. Okul Sitesi No 18, 4. Kat
- Telefon
- 0212 572 55 91
- Ücret
- Eğitsel değerlendirme ücretsizdir
Bilgiler kurumun kendi MEB iletişim sayfasından alınmıştır. Motor başlığıyla gidiyorsanız yanınızda çocuğun son bir aya ait birkaç yazı örneğini götürmenizi öneririm; tek bir sayfa, sözlü anlatımdan daha çok şey gösteriyor. Randevu, MEB RAM Randevu Sistemi üzerinden alınan bir adımdır.
Kaba motor tarafında bir bulgu varsa başvurulacak ilk yer Rehberlik ve Araştırma Merkezi değil hekimdir. Rapor sürecini RAM raporu nasıl alınır yazısında yazdım; rapor benim için ön koşul değil.
Evde masa düzeni nasıl kurulur?
Masa düzeni, motor çalışmanın en ucuz ve en çok atlanan parçasıdır. Üç ölçüt kullanıyorum: ayaklar yere tam basmalı, dirsek masa yüzeyine yakın açıyla oturmalı, ışık yazan elin ters tarafından gelmeli.
Ayakları boşta duran bir çocuk gövdesini dengelemek için sürekli enerji harcıyor. O enerji elden çalınıyor ve yazı ilk beş dakikada bozulmaya başlıyor.
Bunların hiçbiri özel bir malzeme gerektirmiyor; ayak altına konan bir kutu çoğu evde sorunu çözüyor. Bakırköy'de ev ziyaretlerinde ilk baktığım şey bu üç ölçüt oluyor.
Bakırköy'de neleri yapmıyorum?
Ergoterapi, fizyoterapi ve duyu bütünleme uygulaması yapmıyorum; bunlar ayrı meslek alanlarıdır ve benim yetkim dışındadır. Tanı koymuyorum ve ilaç konusunda görüş bildirmiyorum.
Kaba motor gecikmesi, kas tonusu düşüklüğü şüphesi, yürüyüş bozukluğu ve parmak ucunda yürüme gibi durumlarda çalışmayı sürdürmek yerine hekime ve ilgili uzmana yönlendiriyorum.
Bu sınırı ilk görüşmede söylüyorum, çünkü motor alanda mesleklerin en çok karıştığı nokta burası. Yanlış kapıyı çalmak, ailelerin en pahalı zaman kaybı.
Bakırköy'de ilerlemeyi neye bakarak izliyorum?
Dört göstergeye bakıyorum: kalemi kaç dakika yorulmadan kullanabildiği, çizgi üzerinde kesme doğruluğu, iki elin görev paylaşımı ve yeni bir hareketi kaç denemede sıraya koyabildiği.
Ölçümü aynı zorluk düzeyindeki görevle tekrarlıyorum; görev değişirse karşılaştırma anlamını kaybediyor. Yazı örneklerini de tarih atarak saklıyoruz.
Süre garantisi vermiyorum ve bir yüzde söylemiyorum. Dikkat tarafındaki çalışmayı Bakırköy dikkat çalışmaları sayfasında ayrıca anlattım.
Bakırköy'de ayrıca hangi sayfalara bakmalısınız?
Motor başlığıyla gelen aileler genellikle aynı görüşmede yazı, okuma ve iletişim taraflarını da soruyor.
Okuma yazmaya yeni geçildiyse Bakırköy okuma-yazma öğretimi, otizm tanısı ya da şüphesi varsa Bakırköy otizm eğitimi sayfası daha yakın duruyor. Yaklaşımın adı olan DIR/Floortime çerçevesini rehberde yazdım.
İletişim tarafında da zorlanma varsa Bakırköy dil ve iletişim desteği sayfasına, erken dönem işaretleri için otizmin 0-3 yaş erken belirtileri ve geç konuşan çocuk yazılarına bakabilirsiniz. Mesleğin tanımı özel eğitim nedir yazısında, komşu ilçedeki karşılığı Zeytinburnu motor gelişim desteği sayfasında.
Bakırköy'den Gelen Motor Gelişim Soruları
Bakırköy'de 25 merkez var, evde çalışmanın farkı ne?
Fark, motor becerinin kullanıldığı gerçek ortamı görebilmek. Masanın yüksekliği, sandalyenin ayak desteği ve ışığın yönü seans odasında görülmüyor.
Bakırköy'de arz bol olduğu için merkez bulmak zor değil; ikisi birbirinin alternatifi de değil. Hangisinin hangi işi üstleneceğini değerlendirme görüşmesinde yazılı olarak belirliyoruz.
Bu ergoterapi mi?
Hayır. Ergoterapi ve fizyoterapi ayrı meslek alanlarıdır ve benim yetkim dışındadır; duyu bütünleme uygulaması da yapmıyorum.
Ben motor becerilerin öğrenmeyle kesiştiği yerde çalışıyorum: kalem tutuşu, yazı öncesi beceriler, makas kullanımı, el-göz koordinasyonu, hareket planlama ve beden farkındalığı. Kaba motor bulgularında hekime yönlendiriyorum.
İncirli'deki Bakırköy RAM'a yazı örneği götürmeli miyiz?
Götürmenizi öneriyorum. Son bir aya ait birkaç yazı örneği, sözlü anlatımdan daha net bilgi veriyor ve görüşmede zaman kazandırıyor.
Merkez Osmaniye Mahallesi'nde, İncirli Yolu Sokak'taki okul sitesinin dördüncü katında; kurumun yayımladığı telefon 0212 572 55 91. Randevu e-Devlet'teki MEB RAM Randevu Sistemi üzerinden alınıyor.
Çocuğum ergoterapiye gidiyor, ikisi birlikte yürür mü?
Yürür. İkisi aynı işi yapmadığı için çakışma değil, tamamlama ilişkisi kuruyor.
Tek koşulum hedeflerin bilinmesi. Ailenin izniyle sağlık tarafındaki hedefleri öğreniyorum ve kendi planımı okul-yazı tarafına odaklıyorum.
Kalem tutuşunu düzeltmek için tutamaç almalı mıyız?
Tutamaç bazı çocukta işe yarıyor, bazısında yalnızca sorunu gizliyor. Tek başına aldığınız bir aparatın işe yarayacağını söyleyemem.
Önce parmak gücü ve ayrışmasına bakıyorum. Ön beceri oturmadan takılan bir tutamaç, elin kilitlenmesini engellemiyor; çocuk bu kez tutamacı sıkıyor.
Yazısı kötü, disgrafi tanısı koyar mısınız?
Hayır, tanı koymuyorum. Disgrafi bir tanıdır ve hekim ile Rehberlik ve Araştırma Merkezi tarafından değerlendirilir.
Benim yaptığım şey, yazının hangi basamakta takıldığını eğitsel olarak belirlemek ve o basamaktan çalışmak. Gözlemimi yazılı paylaşıyorum, bir etiket kullanmıyorum.
Rapor olmadan başlanabilir mi?
Başlanabilir; benimle birebir çalışmak için RAM raporu ön koşul değil.
Raporu yine de almanızı öneriyorum, çünkü devletin ücretsiz destek eğitim hakkı ve okuldaki düzenlemeler için gerekli. Bakırköy'de rapor süreci sürerken evdeki çalışma paralel yürüyebilir.
Bakırköy'de İş Bölümünü Netleştirelim
Çocuğunuzun yaşını, kalemi nasıl tuttuğunu ve varsa aldığı destekleri yazın; hangi basamağın eksik olduğunu ve kimin hangi işi üstleneceğini birlikte belirleyelim.