Kağıthane'de Otizm ve
DIR/Floortime Desteği
DIR/Floortime'ın en çok atlanan tarafı, çalışmanın rastgele bir oyun değil basamaklı bir yapı olması. Çocuğun hangi basamakta olduğu bilinmeden kurulan bir plan, ya çok kolay ya çok zor kalıyor. Kağıthane sayfasında bu altı basamağı tek tek, seans içinde neye benzediğiyle birlikte açıyorum.
Kısa Cevap
Kağıthane'de otizm spektrumundaki çocuklarla evlerinde birebir DIR/Floortime çalışıyorum ve planı çocuğun bulunduğu gelişimsel basamağa göre kuruyorum. İlçede yaklaşık 446 bin kişiye 17 merkez düşüyor; arz görece dar. Rehberlik ve Araştırma Merkezi Merkez Mahallesi'nde. Otizm tanısını çocuk psikiyatristi koyar. Telefon: 0537 513 83 98.
Kağıthane'de otizm desteği hangi çerçeveyle yürüyor?
Kağıthane'de yürüttüğüm otizm çalışması DIR/Floortime çerçevesine dayanır ve bu çerçevenin merkezinde altı gelişimsel basamak vardır. Çalışma, çocuğun bulunduğu basamaktan başlar; hedef bir üst basamağı açmaktır.
Basamak mantığını bilmemek, ailelerin en çok yorulduğu yer. Beş yaşındaki bir çocuktan hayali oyun beklemek, o çocuk henüz karşılıklı iletişim döngüsünü kuramıyorsa hem çocuğu hem aileyi yıpratıyor.
Bu sayfada altı basamağı tek tek açıyorum. İlçe bilgisi ve genel hizmet çerçevesi için Kağıthane özel eğitim sayfasına ve otizm ve DIR/Floortime sayfasına bakabilirsiniz.
DIR/Floortime'ın altı gelişimsel basamağı nedir?
Altı basamak, çocuğun kendini düzenlemesinden mantıksal düşünmeye uzanan bir sıradır. Her basamak bir öncekinin üstüne kurulur ve atlanamaz.
| Basamak | Çocukta görünen | Seansta ne çalışılır |
|---|---|---|
| 1 — Düzenlenme ve ilgi | Sakin kalabilme, çevreye yönelme | Uyaranın azaltılması, ritim ve tempo ayarı |
| 2 — İlişki kurma | Bakım verenle sıcak bağ, karşılıklı keyif | Yüz yüze kısa keyifli anların çoğaltılması |
| 3 — Karşılıklı iletişim | Jest, bakış ve sesle döngü açıp kapatma | Bekleme, davet etme, döngü sayısını artırma |
| 4 — Karmaşık problem çözme | Arka arkaya birçok döngüyü sürdürme | Oyunun içine küçük engeller ve amaç eklenmesi |
| 5 — Sembolik oyun | Hayali oyun, fikirlerin ortaya çıkışı | Nesnenin başka bir şeyi temsil etmesi |
| 6 — Mantıksal düşünme | Fikirler arası bağ, neden-sonuç | Oyun içinde neden ve sonrası sorularının kurulması |
Basamaklar bir zekâ sıralaması değil, gelişimsel bir sıradır. Bir çocuk aynı gün içinde farklı basamaklarda görünebilir; plan bu dalgalanmayı hesaba katar.
Yaklaşımı geliştiren Dr. Stanley Greenspan'dır; uluslararası sertifikasyonunu ICDL yürütür. Basamakların özet anlatımı DIR/Floortime nedir, nasıl uygulanır yazısında.
Birinci ve ikinci basamak: düzenlenme ve ilişki nasıl çalışılır?
Birinci basamak düzenlenmedir ve her şeyin önündedir. Sakin olmayan bir çocukla hiçbir öğretim verimli olmaz; bu yüzden seans, oyunla değil ortamın ayarlanmasıyla başlar.
Pratikte yaptığım şey sade: ışığı düşürmek, arka plan sesini kesmek, oyuncak sayısını azaltmak ve kendi ses tonumu yavaşlatmak. Bazı çocuklarda tam tersi gerekiyor — tempoyu yükseltmek, sallanmak, ritim vermek. Hangisinin işe yaradığını ilk üç seansta gözlemliyorum.
İkinci basamak ilişki kurmaktır ve ölçütü tek bir şey: karşılıklı keyif. Çocuk benimle birlikteyken gülümsüyor mu, göz ucuyla kontrol ediyor mu, yanımdan uzaklaşınca geri dönüyor mu? Bu basamak kurulmadan üçüncüye geçmek zaman kaybı.
Üçüncü ve dördüncü basamak: döngü sayısı nasıl artırılır?
Üçüncü basamak karşılıklı iletişimdir ve Floortime'ın kalbi buradadır. Çocuk bir hamle yapar, ben anlamlı bir karşılık veririm, o buna karşılık verirse bir döngü kapanmış olur.
Döngü sayısını artırmanın en güçlü aracı beklemek. Bir hamleden sonra en az beş saniye susuyorum. Boşluk doldurulmazsa çocuk doldurmuyor; yetişkin hemen konuşursa çocuğun sırası hiç gelmiyor. Ailelerin en zorlandığı adım da bu sessizlik.
Dördüncü basamak, tek döngünün zincire dönüşmesidir. Burada oyunun içine küçük bir amaç ve küçük bir engel koyuyorum: kutunun kapağı sıkıştı, aradığı parça bende, araba rampadan inmiyor. Her engel yeni bir döngü açıyor ve çocuk arka arkaya on, on beş döngüyü sürdürebilir hâle geliyor.
Sembolik oyun ve mantıksal düşünme basamakları nasıl açılır?
Beşinci basamak sembolik oyundur: bir nesnenin başka bir şeyi temsil etmesi. Tahta blok telefon, havlu battaniye, kaşık uçak olur.
Bu basamağın açılması dil gelişimiyle iç içedir; çünkü sözcük de bir semboldür. Çocuk oyunda sembol kurabildiğinde, sözcüğün de bir şeyi temsil ettiği zemin oluşmuş oluyor. Sözel tarafın sınırlarını dil ve iletişim gelişimi sayfasında ayrıca yazdım.
Altıncı basamak fikirler arasında bağ kurmaktır: "kızdı çünkü oyuncağı aldım", "yağmur yağarsa dışarı çıkamayız". Bu basamakta oyunun içine neden ve sonuç soruları giriyor ve zihin kuramı çalışmaları burada devreye alınıyor. Ayrıntısı zihin kuramı ve sosyal beceriler sayfasında.
Hangi yaşta hangi basamak beklenir?
| Yaş | Tipik olarak beklenen basamak | Uyarı işareti |
|---|---|---|
| 0–6 ay | Düzenlenme ve ilgi | Sakinleşmenin hiç kurulamaması |
| 6–12 ay | İlişki kurma | Bakım verene yönelmenin görülmemesi |
| 12–18 ay | Karşılıklı iletişim | Jestle döngü açılmaması |
| 18–30 ay | Karmaşık problem çözme | Etkileşimin tek döngüde kesilmesi |
| 30–48 ay | Sembolik oyun | Hayali oyunun hiç başlamaması |
| 48 ay ve üstü | Mantıksal düşünme | Neden-sonuç bağının kurulamaması |
Yaş aralıkları yönlendirici bir çerçevedir, tanı ölçütü değildir. Basamak gecikmesi tek başına otizm anlamına gelmez; tanıyı yalnızca çocuk psikiyatristi koyar.
Tabloyu ailelerle birlikte okuyorum ve tek bir soruyu yanıtlıyoruz: çocuk şu anda hangi satırda gerçekten sağlam? Cevap, planın başlangıç noktası oluyor.
Basamak atlanırsa ne olur?
Basamak atlandığında çalışma yüzeyde kalıyor. Çocuk istenen davranışı taklit edebiliyor ama o davranışı kendi başlatmıyor.
Bunun en görünür örneği ezber cümleler. Üçüncü basamağı kurmadan cümle öğretilen bir çocuk cümleyi söylüyor, ama karşılıklı bir sohbetin içinde kullanamıyor. Aile "konuşuyor ama iletişim kuramıyor" diyor; tarif tam olarak doğru.
Çözüm geri dönmek. Üstteki hedefi bırakıp alttaki basamağı sağlamlaştırmak kısa vadede geri adım gibi görünüyor, orta vadede en hızlı yol oluyor.
DIR/Floortime ile ABA arasındaki temel fark nedir?
Temel fark, gelişimin nasıl ilerlediğine dair varsayımda. DIR/Floortime gelişimi basamaklı ve ilişki içinde açılan bir süreç olarak ele alır; ABA davranışı ölçülebilir birimlere bölüp sistematik öğretimle kazandırır.
Bu yüzden ölçüm birimleri de farklı. Bende ölçüm kapatılan döngü sayısıdır; davranışçı yaklaşımda ölçüm doğru yanıt yüzdesidir. İkisi farklı soruları yanıtladığı için birçok çocukta yan yana kullanılıyor.
ABA uygulayıcısı değilim; bu alanda bir ihtiyaç doğduğunda sizi ABA eğitimi almış bir meslektaşa yönlendiririm. Yöntemlerin geniş karşılaştırması için otizmli çocuk nasıl eğitilir yazısına bakabilirsiniz.
Kağıthane'de eğitsel değerlendirme nereden yapılır?
Kağıthane Rehberlik ve Araştırma Merkezi, Merkez Mahallesi'nde Zinnur Sokak üzerindeki Ortaöğretim Sitesi içinde bulunuyor. Kurumun bir okul binasının içinde konumlanmış olması, ilk kez gidenlerin en çok şaşırdığı ayrıntı.
Kağıthane Rehberlik ve Araştırma Merkezi
- Semt
- Merkez Mahallesi
- Adres
- Merkez Mah., Zinnur Sk., Ortaöğretim Sitesi, Şeyh Şamil İmam Hatip Ortaokulu No: 10
- Telefon
- 0212 321 33 32
- Ulaşım
- M11 hattının Kağıthane istasyonu ilçe içindedir
- Ücret
- Eğitsel değerlendirme ücretsizdir
Bilgiler kurumun kendi MEB sayfasından alınmıştır. Randevunuzu MEB RAM Randevu Sistemi üzerinden oluşturabilirsiniz.
Rapor süreci ile evdeki çalışma birbirini beklemez. Sürecin adımları RAM raporu nasıl alınır yazısında, sağlık kurulu tarafındaki ayrı belge ÇÖZGER raporu nasıl alınır yazısında anlatıldı.
Kağıthane'de haftalık çalışma düzeni nasıl kuruluyor?
Haftalık düzen tek bir seansın etrafına değil, her güne yayılan kısa oturumların etrafına kuruluyor. Seans haftanın çatısı, günlük oturumlar taşıyıcısı.
| Gün | Yapılan | Süre |
|---|---|---|
| Seans günü | Birebir Floortime seansı ve aile bölümü | 45–60 dakika |
| Seans ertesi | Seansta açılan döngünün ev oyununda tekrarı | 20 dakika |
| Ara günler | Aynı oyunun günlük rutine bağlanması | Günde 20 dakika |
| Hafta sonu | Kardeş ya da akranla birlikte oyun denemesi | 20–30 dakika |
| Hafta kapanışı | Ailenin kısa gözlem notu | 5 dakika |
Düzen örnektir; gün ve süreler ailenin programına ve çocuğun dayanma süresine göre birlikte belirlenir.
Bu düzende asıl belirleyici olan sürenin uzunluğu değil, kesintisizliği. Günde yirmi dakika, telefonsuz ve yerde geçirildiğinde haftada iki saatlik bir çalışmaya karşılık geliyor.
Floortime neden çocuğun kendi evinde daha kolay yürüyor?
Floortime'ın malzemesi çocuğun kendi ilgisi. O ilgi en net biçimde kendi oyuncaklarının, kendi odasının ve kendi rutininin içinde görünüyor.
Bir merkez odasında çocuğa sunulan oyuncaklar seçilmiş oyuncaklardır; evde ise çocuğun neye yöneldiği kendi kararıdır. Yöntem tam olarak o kararı takip etmek üzerine kurulu olduğu için, ev doğal bir laboratuvar oluyor.
İkinci neden aile. Floortime'ın günlük uygulayıcısı ben değil, ailedir. Ailenin uygulayacağı ortamda çalışmak, öğretilen şeyin bire bir aktarılmasını sağlıyor; başka bir ortamdan aktarım her zaman kayıpla oluyor.
Kağıthane'de neleri yapmıyorum?
Tanı koymuyorum. Otizm tanısı çocuk psikiyatristinin, eğitsel değerlendirme Kağıthane Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nin yetkisindedir.
İlaç konusunda görüş bildirmem. Konuşma terapisi, fizyoterapi ve ergoterapi benim alanım değil; bu üçünü de uygulamıyorum ve ABA terapisti değilim. Otizmi iyileştirdiğime dair bir cümle kurmuyorum.
Sınırların dışındaki ihtiyaçlarda yönlendirme yapıyorum. Motor gelişim tarafı bilişsel motor gelişim sayfasında, erken dönem işaretler 0–3 yaş otizm belirtileri yazısında. Okuma güçlüğü tarafındaki çalışma Kağıthane disleksi desteği sayfasında, komşu ilçedeki karşılığı Mecidiyeköy otizm eğitimi sayfasında.
Kağıthane'de Floortime Hakkında Sorulanlar
Kağıthane'de bir seans kaç dakika sürüyor?
Profesyonel seanslar genellikle 45–60 dakika sürüyor. Küçük yaş ve düşük basamaktaki çocuklarda bu süreyi bölerek kullanıyorum.
Evde ailenin yürüteceği oturum ise kısa: günde yirmi dakika. Uzun ve seyrek oturumlar yerine kısa ve her gün tekrarlanan oturumlar belirgin biçimde daha iyi sonuç veriyor.
Çocuğum basamak atlayabilir mi?
Atlamıyor. Basamaklar birbirinin üzerine kuruluyor; ikinci basamak kurulmadan dördüncüsü çalışılamıyor.
Ancak bir çocuk aynı gün içinde farklı basamaklarda görünebiliyor. Sakin ve dinlenmişken dördüncü basamakta olan bir çocuk, yorgunken ikinciye düşebiliyor. Bu normal ve plan buna göre yazılıyor.
Kağıthane RAM nerede, telefonu nedir?
Kağıthane Rehberlik ve Araştırma Merkezi, Merkez Mahallesi'nde Zinnur Sokak üzerinde, Ortaöğretim Sitesi içindeki Şeyh Şamil İmam Hatip Ortaokulu binasında bulunuyor.
Kurumun kendi sayfasında yayımlanan telefon numarası 0212 321 33 32. Randevu ise e-Devlet'e girilerek MEB RAM Randevu Sistemi ekranından alınıyor.
Floortime'da çocuğun oyununu engellemek doğru mu?
Burada kastedilen engelleme, oyunu bozmak değil oyuna katılmak için bir neden yaratmak. Aradığı parçayı avucumda tutmam, ona benimle iletişim kurma gerekçesi veriyor.
Ölçü şu: çocuk gülümseyerek bakıyorsa davet olmuş demektir, öfkeleniyorsa dozu geçmişiz demektir. İkinci durumda geri çekilip döngüyü yeniden açıyorum.
Kağıthane'de merkezler dolu, sıra bekliyoruz. Bu sürede ne yapalım?
İlçede listelenen merkez sayısı 17 ve nüfus yaklaşık 446 bin; sıra beklemek bu tabloda beklenen bir durum.
O dönemde evde birinci ve ikinci basamak çalışması başlatılabilir. Düzenlenme ve ilişki kurma zemini hazır olan bir çocuk, merkeze başladığında çok daha hızlı ilerliyor.
Seansta ders yapılmıyor gibi görünüyor, bu normal mi?
Normal ve yöntemin doğası bu. Floortime seansında yapılan iş iletişimin kendisi; masa başı görev listesi değil.
Ölçülebilir tarafı ise şu: seans içinde kapatılan döngü sayısını sayıyorum. Otuz dakikada üç döngüden otuz döngüye çıkmak, çok somut bir ilerleme göstergesi.
Kardeşi de seansa katılabilir mi?
Belirli basamaklarda katılması işe yarıyor. Özellikle dördüncü ve beşinci basamakta kardeş, akran etkileşiminin en doğal provası oluyor.
Birinci ve ikinci basamakta ise genellikle katılmamasını tercih ediyorum. O aşamada uyaranın azaltılması gerekiyor ve ek bir kişi bunu zorlaştırıyor.
Kağıthane'de Çocuğunuzun Basamağını Birlikte Belirleyelim
Çocuğunuzun yaşını ve evde bir oyunu ne kadar süreyle sizinle sürdürebildiğini yazın; ilk görüşmede hangi basamaktan başlayacağımızı birlikte netleştirelim.