Başakşehir'de Dil ve İletişim
Gelişimi Desteği

Başakşehir'de 0-3 yaş aralığında ne izlenmeli?

Sıfır-üç yaş aralığında izlenmesi gereken şey kelime sayısı değil, iletişim davranışlarının çıkıp çıkmadığıdır. Bakışını paylaşma, ismine tepki, işaret etme ve karşılıklılık, kelimeden önce gelen dört göstergedir.

Bu dördü, kelimeler henüz yokken bile bir çocuğun iletişim sisteminin nasıl kurulduğunu gösterir. Kelime bekleyip bu dördünü izlememek, en sık karşılaştığım gecikme nedeni.

Başakşehir genç bir yerleşim ve bana gelen soruların önemli bölümü henüz iki yaşını doldurmamış çocuklarla ilgili. Bu yaşta yapılabilecek şey çok; beklemek ise en pahalı seçenek.

Bu yaşta özel eğitim mi, dil ve konuşma terapisi mi?

İkisi arasında bir yarış yok. Dil ve konuşma terapisi ayrı bir meslektir ve dil ve konuşma terapistlerince yürütülür; ben bu hizmeti vermiyorum.

Erken dönemde yaptığım iş eğitsel: çocuğun iletişim davranışını oyunun içinde büyütmek ve aileye günlük rutinde bunu sürdürecek araçları vermek.

Sesletim, kekemelik, ses bozukluğu ve yutma güçlüğü başlıkları dil ve konuşma terapistine aittir; bu konularda hizmet sunmam. Konuşma gecikmesinde sıra da nettir ve geç konuşan çocuk rehberinde yazılıdır: önce işitme kontrolü, sonra terapist değerlendirmesi.

İşaret etmiyor, bu ne anlama gelir?

İşaret etme, çocuğun bir şeyi paylaşmak ya da istemek için parmağını kullanmasıdır ve iletişim gelişiminin en güçlü erken göstergelerinden biridir. Yaklaşık 12-15 ay bandında beklenir.

İki tür işaret vardır ve ikisi farklı şey söyler. İstek işareti bir ihtiyacı bildirir; paylaşım işareti ise "şuna bak" demektir. Paylaşım işaretinin hiç görülmemesi, istek işaretinin yokluğundan daha dikkat çekicidir.

Çalışmada işareti doğrudan öğretmiyorum; işaret etmeyi gerektiren durumlar kuruyorum. Erken belirtiler çerçevesi otizmin 0-3 yaş erken belirtileri yazısında; tanıyı hekim koyar.

Papağan gibi tekrar ediyor, bu yaşta normal mi?

Duyduğunu aynen tekrar etme küçük yaşta dil ediniminin bir parçası olabilir; iletişimin tek biçimine dönüştüğünde değerlendirme gerektirir. Tek başına tanı anlamına gelmez.

Erken dönemde bakılacak şey tekrarın ardından ne olduğu. Çocuk tekrarın ardından bekliyor ve bakıyorsa bu bir iletişim girişimidir; üzerine inşa edilebilir.

Bu ayrımı yaparken kullandığım tek araç gözlem, bir test değil. Tanı koymuyorum; gördüğümü yazılı olarak paylaşıp doğru uzmanı gösteriyorum.

Başakşehir'de değerlendirme nereden başlar?

Eğitsel değerlendirmeyi Başakşehir Rehberlik ve Araştırma Merkezi yapar. Merkez Başak Mahallesi'nde, Mevlana Celaleddini Rumi Caddesi üzerinde.

Ulaşım tarafında doğrulanmış veri, M3 hattının ilçe içinde 11 istasyonunun bulunması: Mahmutbey, İSTOÇ, İkitelli Sanayi, Turgut Özal, Siteler, Başak Konutları, Başakşehir-Metrokent, Onurkent, Şehir Hastanesi, Toplu Konutlar ve Kayaşehir Merkez. Rapor sürecini RAM raporu nasıl alınır yazısında anlattım.

Başakşehir'de neleri yapmıyorum?

Tanı koymuyorum, ilaç önermiyorum, tedavi uygulamıyorum. Erken dönemde bu sınırın önemi daha da büyük, çünkü bu yaşta yanlış bir etiket ailenin yönünü yıllarca etkileyebiliyor.

Sesletim, kekemelik, ses ve yutma başlıklarında hizmet sunmuyorum; bunlar dil ve konuşma terapistinin alanı. Fizyoterapi ve ergoterapi de uygulamıyorum.

Bir şeyi daha yapmıyorum: "büyüyünce açılır" demiyorum. Bu cümle bazı çocukta doğru çıkıyor, bazısında değerli ayları götürüyor ve hangisi olduğunu önceden bilmenin bir yolu yok.