Eyüpsultan'da Otizm ve
DIR/Floortime Desteği
Eyüpsultan, yaklaşık 425 bin nüfuslu ve haritada güneydeki Haliç kıyısından kuzeydeki orman sınırına kadar uzanan geniş bir ilçe. Otizmde en kritik değişken zamandır; ama bu ilçede zamanın önemli bir kısmı yolda geçiyor. Bu sayfa, coğrafyanın erken yönlendirmeyi nasıl yavaşlattığını ve bunun nasıl aşılacağını anlatıyor.
Kısa Cevap
Eyüpsultan'da otizm spektrumundaki çocuklarla evlerinde birebir DIR/Floortime çalışıyorum; yolu ben yapıyorum, çocuk yolda yorulmuyor. İlçenin Rehberlik ve Araştırma Merkezi Sakarya Mahallesi'nde ve kurumun kendi ifadesiyle ilçe merkezine iki kilometre uzaklıkta. Tanıyı hekim koyar, ben tanı koymam. Telefon: 0537 513 83 98.
Eyüpsultan'da otizm desteği neden ağırlıkla evde veriliyor?
Eyüpsultan'da evde çalışmanın nedeni konfor değil, coğrafya. İlçe yaklaşık 425 bin nüfusa sahip ve yerleşim güneydeki Haliç kıyısından kuzeydeki orman sınırına kadar dağılmış durumda.
Bu dağınıklık, haftada iki kez bir merkeze gidip dönmeyi birçok aile için gerçekçi olmaktan çıkarıyor. Otizmli bir çocuk için mesele yalnızca süre de değil: kalabalık araç, beklenmedik gecikme ve değişen rota, seansa başlamadan önce düzenlenmeyi bozan üç etken.
Evde çalışıldığında yol yükü aileden bana geçiyor. Çocuk seansa evinde, dinç ve tanıdık bir ortamda başlıyor. Yaklaşımın kuramsal çerçevesi otizm ve DIR/Floortime sayfasında; buradaki konu o çerçevenin geniş bir ilçede nasıl uygulanabilir hâle getirildiği.
Eyüpsultan RAM nerede, oraya ulaşmak ne kadar sürer?
Eyüpsultan Rehberlik ve Araştırma Merkezi Sakarya Mahallesi'nde, Türbe Caddesi üzerindedir. Kurum kendi sayfasında ilçe merkezine yaklaşık iki, il merkezine yaklaşık dokuz kilometre uzaklıkta olduğunu belirtiyor.
Eyüpsultan Rehberlik ve Araştırma Merkezi
- Semt
- Sakarya Mahallesi
- Adres
- Sakarya Mah., Türbe Cad. No 3
- Telefon
- 0212 427 67 97
- En yakın durak
- Kurumun kendi ifadesiyle Eyüpsultan Sakarya Mahallesi durağı
- Ücret
- Eğitsel değerlendirme ücretsizdir
Bilgiler kurumun kendi MEB sayfasından alınmıştır. Başvuru randevusu MEB RAM Randevu Sistemi üzerinden alınmaktadır.
Kurumun verdiği bu iki mesafe, ilçenin ölçeğini anlatan en dürüst rakam. Merkez ilçe merkezine yakın; ancak ilçe merkezine uzak oturan bir aile için toplam yolculuk bambaşka bir tabloya dönüşüyor.
Şüphelendiğim andan randevuya kadar hangi adımlar var?
Aile bir şeyin yolunda gitmediğini fark ettiği anda dört adımlık bir zincir başlar. Adımların hangisinin ne kadar süreceğini bilmek, en çok kaygıyı azaltan şey.
| Adım | Nereye başvurulur | Ne zaman başlanabilir |
|---|---|---|
| Gözlemi yazıya dökme | Ev — tarihli kısa notlar | Bugün |
| Hekim değerlendirmesi | Çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniği | Randevu alındığında |
| Eğitsel değerlendirme | Eyüpsultan Rehberlik ve Araştırma Merkezi | MEB randevu sistemine göre |
| Evde birebir çalışma | Doğrudan iletişim | Hemen — rapor beklenmez |
Tablo genel bir işleyiş çerçevesidir; süreler kuruma, randevu yoğunluğuna ve çocuğun yaşına göre değişir.
Son satırın diğerlerinden bağımsız olduğunu özellikle vurguluyorum. İlk üç adım aylara yayılabilir; dördüncüsü için beklemek gerekmiyor. Resmî sürecin ayrıntısı RAM raporu nasıl alınır yazısında.
İlçenin kuzeyinde oturan aileler için erken yönlendirme neden zorlaşıyor?
Zorlaşmasının nedeni tek başına mesafe değil, mesafenin karar üzerindeki etkisi. Uzak oturan bir aile, "gidip bir baktıralım" cümlesini kurmakta daha çok tereddüt ediyor.
Otizmde ise erken yönlendirmenin değeri tam olarak bu tereddüdün kısaltılmasında. Değerlendirme istemek tanı almak anlamına gelmiyor; çoğu aile görüşmeden rahatlayarak dönüyor. Kaybedilen şey birkaç saat, kazanılan şey aylar.
Uygulamada gördüğüm en yaygın gecikme sebebi "okula başlasın, görürüz" cümlesi. Okula başlamak bir gözlem aracı olabilir ama bekleme gerekçesi değil. Erken dönem işaretlerin listesi 0–3 yaş otizm belirtileri yazısında.
0–24 ayda hangi işaretler izlenir?
| Ay | İzlenen davranış | Yokluğu ne anlama gelir |
|---|---|---|
| 6. ay | Karşısındakine gülümseme | Sıcak ve karşılıklı ifadenin kurulmaması |
| 9. ay | Ses, gülümseme ve mimikle karşılıklı alışveriş | Etkileşimin tek yönlü kalması |
| 12. ay | İsme dönme, agulama, el sallama | Jestlerin hiç ortaya çıkmaması |
| 14. ay | İstediği şeyi parmakla gösterme | İsteğin yalnızca elini çekerek iletilmesi |
| 16. ay | En az bir anlamlı kelime | Hiç kelimenin söylenmemiş olması |
| 18. ay | Hayali oyun başlangıcı | Oyunun nesneleri dizmeye indirgenmesi |
| 24. ay | Kendiliğinden iki kelimelik cümle | Cümlenin yalnızca ezber tekrar olması |
Tablo uzmana danışma işaretleri listesidir, tanı ölçütü değildir. Tanı yalnızca çocuk psikiyatristi tarafından konur.
Yaşa bakılmaksızın gecikmeden değerlendirme gerektiren tek durum, daha önce kazanılmış bir becerinin kaybedilmesidir. Konuşan bir çocuğun konuşmayı bırakması ya da göz teması kuran bir çocuğun kurmaz olması bu kapsamdadır.
DIR/Floortime nedir, davranışçı yöntemlerden farkı ne?
DIR/Floortime, çocuğun ilgi alanına katılarak karşılıklı iletişim döngüleri kurmayı hedefleyen gelişimsel bir çerçevedir. Davranışçı yöntemler ise hedef davranışı belirleyip onu adım adım öğretmeye odaklanır.
Aradaki fark, kimin başlattığında düğümleniyor. Floortime'da hamleyi çocuk yapar, yetişkin karşılık verir; davranışçı yaklaşımda yönü yetişkin belirler. Bu, birinin doğru diğerinin yanlış olduğu anlamına gelmiyor — farklı ihtiyaçlara denk düşüyorlar.
ABA terapisti olmadığımı ve böyle bir program uygulamadığımı baştan söylüyorum. Eyüpsultan'da uyguladığım çerçeve DIR/Floortime'dır. Evde uygulama adımları DIR/Floortime nedir, nasıl uygulanır yazısında, yöntemlerin karşılaştırması otizmli çocuk nasıl eğitilir yazısında.
Yol yükü çocuğun seans verimini nasıl etkiliyor?
Yol, otizmli bir çocuk için nötr bir zaman dilimi değil. Kalabalık, gürültü, sıcak ve öngörülemeyen duraklar duyusal olarak yükleniyor ve çocuk seansa zaten dolu bir kovayla geliyor.
Sonucu seansın ilk on beş dakikasında görüyorum. O süre çalışmaya değil, çocuğu sakinleştirmeye gidiyor. Kırk beş dakikalık bir seansta bu, verimin üçte birinin kaybı demek.
Eyüpsultan'da bu etkiyi ortadan kaldırmanın en basit yolu, yolu benim yapmam. Çocuk kendi evinde, kendi odasında, tanıdık seslerin arasında başlıyor ve seansın tamamı çalışmaya kalıyor.
Evde çalışmanın otizmde sağladığı asıl kazanç nedir?
Asıl kazanç, çalışmanın çocuğun gerçek rutininin içine yerleşmesi. Otizmde rutin bir tercih değil, güvenlik kaynağıdır; o rutini bozmadan içine girebilmek büyük bir avantaj.
Evde çalışırken günlük hayatın kendisi materyale dönüşüyor. Ayakkabı giyme anı sıra alma çalışmasına, sofra kurmak ortak dikkate, banyo sonrası havlu oyunu karşılıklı taklide dönüşebiliyor.
Bunun bir de aile tarafı var. Aile çalışmayı izlemiyor, içinde yer alıyor. Ne yapılacağını anlatmak yerine göstermek, uygulamada çok daha hızlı sonuç veriyor.
Çalışmaya başlamak için hangi yaş geç sayılır?
Geç sayılan bir yaş yok; ama hedefler yaşa göre değişiyor. On sekizinci aydan itibaren DIR/Floortime çerçevesindeki çalışma uygulanabilir.
Küçük yaşta hedef karşılıklı iletişimin kurulmasıdır. Okul çağında ise hedef listesi kayıyor: akranla etkileşim, sınıf içinde rol alma, karşısındakinin niyetini okuma. Bu üçüncüsü zihin kuramı çalışmalarının alanı ve genellikle beş yaşından sonra öne çıkıyor.
Ailelere şunu söylüyorum: geç kaldık cümlesi ilerlemeyi durduran bir cümledir, ölçülebilir bir gerçek değil. Sosyal biliş tarafındaki hedefleri zihin kuramı ve sosyal beceriler sayfasında ayrıntılandırdım.
Eyüpsultan'da neleri yapmıyorum?
Tanı koymuyorum. Otizm tanısı çocuk psikiyatristinin, eğitsel değerlendirme Eyüpsultan Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nin yetkisindedir.
İlaç, takviye ve diyet konularında görüş bildirmem. Dil ve konuşma terapisi vermem; fizyoterapi ile ergoterapi de uygulamadığım alanlar. ABA terapisti değilim ve otizmin tedavi edildiğine dair hiçbir cümle kurmuyorum.
Yaptığım iş, bu uzmanlıkların yanında yürüyen eğitsel destektir. Sözel iletişim tarafının sınırlarını dil ve iletişim gelişimi sayfasında, motor ve bilişsel tarafı bilişsel motor gelişim sayfasında yazdım. Sağlık kurulu belgesi için ÇÖZGER raporu nasıl alınır yazısına bakın. İlçedeki diğer başlıklar Eyüpsultan özel eğitim sayfasında, okuma güçlüğü tarafı Eyüpsultan disleksi desteği sayfasında, komşu ilçedeki karşılığı Kağıthane otizm eğitimi sayfasında.
Eyüpsultan'dan Gelen Otizm Soruları
Eyüpsultan'ın kuzey bölgelerine de geliyor musunuz?
İlçenin kuzeyindeki yerleşimlere program uygun olduğunda geliyorum. Bu kararı mesafeye değil, o saatteki gerçek yol süresine göre veriyorum.
Uzak bir randevuyu kabul ettiğimde onu tek başına planlıyorum; arkasına başka bir seans koymuyorum. Böylece gecikme riski çocuğun süresinden kesilmiyor.
Eyüpsultan RAM ilçe merkezinde mi?
Merkez, Sakarya Mahallesi'nde Türbe Caddesi üzerinde. Kurum kendi sayfasında ilçe merkezine yaklaşık iki, il merkezine yaklaşık dokuz kilometre uzaklıkta olduğunu belirtiyor.
En yakın durak olarak da Eyüpsultan Sakarya Mahallesi durağını gösteriyor. Telefon numarası 0212 427 67 97.
Çocuğum iki yaşında, değerlendirme için erken mi?
Erken değil. Güvenilir tanı genellikle 18–24 aydan itibaren konabiliyor ve eğitsel çalışma zaten tanıyı beklemeden başlatılabiliyor.
Bu yaşta yapılan çalışma masa başı değil, tamamen oyunun içinde yürüyor. Kısa, sık ve çocuğun ilgisini takip eden oturumlar bu dönemde en verimlisi.
Rapor sürecini beklerken Eyüpsultan'da çalışmaya başlayabilir miyiz?
Başlayabilirsiniz. RAM raporu benimle çalışmanın önkoşulu değil.
Geniş bir ilçede randevu ve ulaşım nedeniyle süreç uzayabiliyor. O süreyi boş geçirmemek, otizmde en kolay kazanılan avantaj.
Havalimanı bölgesinde ya da uzak bir mahallede oturuyoruz, seans saati esner mi?
Esneyebilir. Uzak mahallelerde genellikle sabah ya da öğle sonrası dilimleri öneriyorum; akşam trafiğinde yol süresi öngörülemez hâle geliyor.
Bazı ailelerde haftada bir uzun seans, iki kısa seanstan daha uygulanabilir oluyor. Bu tercihi ilk üç haftanın gözlemine göre birlikte belirliyoruz.
Eyüpsultan'da özel eğitim uygulama okulu var mı?
Var. İlçede Eyüpsultan Özel Eğitim Uygulama Okulu I. Kademe bulunuyor.
Bu okullar Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nin yönlendirmesiyle öğrenci kabul ediyor; başvuru doğrudan bana değil, kuruma yapılır. Ben o sürecin tarafı değilim.
Seans iptal olursa telafi ediyor musunuz?
Ediyorum, ama telafi için önceden haber şart. Geniş bir ilçede yolun ortasında öğrenilen bir iptal, o günün tamamını etkiliyor.
Çocuğun hastalandığı durumlarda seansı ertelemek her zaman doğru karar. Hasta bir çocukla yapılan seans hem verimsiz oluyor hem sonraki seansa direnç bırakıyor.
Eyüpsultan'da Yol Yükünü Üstüme Alayım
Bulunduğunuz mahalleyi, çocuğunuzun yaşını ve gün içinde en sakin olduğu saati yazın; randevu planını yol süresini hesaba katarak birlikte kuralım.