Mecidiyeköy'de Otizm ve
DIR/Floortime Desteği
Mecidiyeköy bir iş bölgesi. Buradaki ailelerin çoğunda anne ve baba gün boyu çalışıyor, çocuğun günü de bakıcı, anaokulu ve akşam saatleri arasında bölünüyor. Bir de az bilinen bir kolaylık var: otizmde eğitsel değerlendirmeyi yapan Şişli Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nin binası Şişli merkezinde değil, Mecidiyeköy'de. Bu sayfa iki başlığı birden ele alıyor.
Kısa Cevap
Mecidiyeköy'de otizm spektrumundaki çocuklarla evlerinde birebir DIR/Floortime çalışıyorum; seans saatleri çalışan velilerin programına göre kuruluyor. Eğitsel değerlendirmeyi yapan Şişli Rehberlik ve Araştırma Merkezi Fulya Mahallesi'nde, yani Mecidiyeköy sınırları içinde. Tanıyı çocuk psikiyatristi koyar, ben tanı koymam. Telefon: 0537 513 83 98.
Mecidiyeköy'de otizm desteği nasıl planlanıyor?
Mecidiyeköy'de plan iki veriyle kuruluyor: çocuğun gelişimsel durumu ve ailenin gerçek takvimi. İkincisini atlayan bir plan burada birkaç hafta içinde çöküyor.
Nedeni ilçenin karakteri. Mecidiyeköy, yaklaşık 262 bin nüfuslu Şişli'nin iş yoğunluğu en yüksek semtlerinden biri; buradaki ailelerin büyük bölümünde iki ebeveyn de gün boyu çalışıyor. Çocuğun günü anaokulu, bakıcı ve akşam saatleri arasında bölünmüş durumda.
Bu yüzden ilk görüşmede sorduğum ilk soru tanı ya da rapor değil, takvim oluyor: hafta içi hangi akşam evde sakin bir aralık açılabiliyor, o aralıkta kim var, hafta sonu sabahı boş mu. Yaklaşımın kendisini otizm ve DIR/Floortime sayfasında anlattım; buradaki mesele yaklaşımın nasıl bir takvime oturtulacağı.
Şişli RAM gerçekten nerede — Şişli'de mi, Mecidiyeköy'de mi?
Kurumun adı Şişli, binası Mecidiyeköy'de. Şişli Rehberlik ve Araştırma Merkezi, Fulya Mahallesi'nde, Ali Sami Yen Sokak üzerindedir.
Şişli Rehberlik ve Araştırma Merkezi
- Semt
- Fulya Mahallesi, Mecidiyeköy
- Adres
- Fulya Mah., Ali Sami Yen Sok. No 11, 34394 Mecidiyeköy
- Ulaşım
- Kurum erişimi M2 hattının Şişli-Mecidiyeköy durağı üzerinden tarif ediyor
- Konum tarifi
- Kurumun kendi ifadesiyle, eski Ali Sami Yen Stadı'nın yerine yapılan Torun Center'ın arkası
- Ücret
- Eğitsel değerlendirme ücretsizdir
Bilgiler kurumun kendi MEB sayfasından alınmıştır. Kurum sayfasında yayımlanmış bir telefon numarası bulunmadığı için burada telefon yazmıyorum; randevu MEB RAM Randevu Sistemi üzerinden alınır.
Bu ayrım küçük görünüyor ama otizm sürecinde zaman kaybettiriyor. İnternette kurumun adını arayan veli çoğu zaman Şişli merkezine yöneliyor; küçük bir çocukla yapılan gereksiz bir yolculuk ise randevu gününü baştan zorlaştırıyor.
Mecidiyeköy'de otizm süreci hangi sırayla ilerler?
Süreç dört durakta ilerler ve her durağın sahibi farklıdır. Kim ne yapar sorusunu baştan netleştirmek, ailelerin en çok zaman kazandığı yer.
| Adım | Kim yürütür | Nerede |
|---|---|---|
| Gelişim şüphesinin dile getirilmesi | Aile, anaokulu öğretmeni ya da çocuk doktoru | Ev, okul, poliklinik |
| Tıbbi değerlendirme ve tanı | Çocuk ve ergen psikiyatristi | Hastane ya da muayenehane |
| Eğitsel değerlendirme ve yönlendirme | Şişli Rehberlik ve Araştırma Merkezi | Fulya Mahallesi, Mecidiyeköy |
| Eğitsel destek çalışması | Özel eğitim uygulayıcısı ve aile | Merkez ve çocuğun evi |
Tablo genel işleyişi özetler; sıralama çocuğun yaşına ve başvuru yoluna göre değişebilir. Eğitsel çalışma için tanı ve rapor beklemek zorunlu değildir.
Dördüncü satırın diğerlerini beklemek zorunda olmadığını özellikle vurguluyorum. İlk üç adım aylar alabilir; o aylarda evde yapılabilecek çok şey var.
DIR/Floortime nedir, ABA'dan hangi noktada ayrılır?
DIR/Floortime, çocuğun kendi ilgisinden yola çıkıp karşılıklı iletişim döngüleri kurarak gelişimi destekleyen bir çerçevedir. ABA ise hedeflenen davranışı küçük basamaklara ayırıp pekiştireçle öğreten bir yaklaşımdır.
Ayrım noktası şudur: Floortime'da başarı ölçütü çocuğun kaç kez karşılık verdiğidir; ABA'da ölçüt hedef davranışın doğru yapılıp yapılmadığıdır. İkisi farklı soruları cevaplar, dolayısıyla çoğu zaman rakip değil tamamlayıcıdır.
ABA terapisti değilim; bu programı yürüten meslektaşlarla aynı işi yaptığımı da iddia etmiyorum. Mecidiyeköy'de uyguladığım çerçeve DIR/Floortime'dır; yanına zihin kuramı ve sosyal beceri çalışmaları eklenir. Yöntemin adım adım anlatımı DIR/Floortime nedir, nasıl uygulanır yazısında.
Çocuğum ismini söyleyince bakmıyor, otizm mi?
İsme tepkisizlik tek başına otizm göstergesi değildir ve tanı koymak benim yetkim değil. Tanıyı çocuk psikiyatristi koyar.
Eğitsel açıdan bakarken önce bir ayrım yapıyorum: çocuk hiç mi dönmüyor, yoksa ilgilendiği bir şey varken mi dönmüyor? İkincisi birçok çocukta görülür ve tek başına anlamlı değildir. Birincisi, yani hiçbir bağlamda ismine dönmemek, değerlendirme istemek için yeterli bir gerekçedir.
İkinci ayrım işitmeyle ilgili. İsme tepki vermeyen her çocukta işitme değerlendirmesi yapılmış olmalıdır; bu adım atlanınca aylar boşa gidiyor. Erken dönemdeki diğer işaretleri 0–3 yaş otizm belirtileri yazısında sıraladım.
18 aydan 6 yaşa hangi işaretler izlenir?
| Yaş | Beklenen iletişim davranışı | İzlenmesi gereken durum |
|---|---|---|
| 18 ay | Bir şeyi göstermek için parmakla işaret etme | İşaret etmenin hiç görülmemesi |
| 2 yaş | Basit taklit, iki kelimelik cümle | Taklidin olmaması, cümlenin kurulamaması |
| 3 yaş | Bardaktan içiyormuş gibi yapma, hayali oyun | Oyunun nesneleri sıralamaya indirgenmesi |
| 4 yaş | Akranla sıra alma, oyunu paylaşma | Yalnızca kendi kurduğu oyunun oynanması |
| 5 yaş | Basit duyguları adlandırma | Karşısındakinin üzgün olduğunu fark etmeme |
| 6 yaş | Karşılıklı sohbeti sürdürme, sıra değiştirme | Sohbetin tek konuya ve tek yöne kilitlenmesi |
Tablo eğitsel gözlem içindir, tanı listesi değildir. Belirleyici olan tek bir maddenin varlığı değil, birden fazla işaretin bir arada ve sürekli olmasıdır.
Ailelere hep aynı şeyi söylüyorum: gözlemi tarihiyle birlikte not edin. "Arada bakmıyor" ile "14 Ekim'de üç kez seslendim, hiç dönmedi" arasındaki fark, değerlendirme görüşmesinde belirleyici oluyor.
Anne baba tam zamanlı çalışıyorsa düzen nasıl kurulur?
Düzen üç kararla kuruluyor ve üçü de ilk görüşmede yazılıyor. Birincisi seans saatinde evde kimin bulunacağı, ikincisi haftalık kısa çalışmayı kimin üstleneceği, üçüncüsü bilginin hangi kanaldan paylaşılacağı.
Mecidiyeköy'de en sık gördüğüm hata, seansın kurulup haftanın boş bırakılması. Seans yapılıyor, arada hiçbir şey olmuyor, bir sonraki seans önceki haftanın tekrarına dönüyor. Bu durumda ilerleme değil, yerinde sayma oluyor.
Çalışan ailelerde işe yarayan çözüm, günlük çalışmayı zaten var olan bir ana bağlamak. Banyo sonrası on dakika, yatmadan önceki on dakika. Yeni bir zaman dilimi yaratmaya çalışan planlar çoğunlukla ikinci haftada bırakılıyor.
Akşam ve hafta sonu seansı otizmde verimli olur mu?
Olur, ama saat değiştikçe seansın içeriği de değişmeli. Yorgun bir çocuğa yeni beceri öğretmek verim değil, direnç üretir.
Akşam seanslarında hedefi tanıdık oyunun içinde tutuyorum. Amaç yeni bir basamak açmak değil, kurulmuş olan döngü sayısını korumak. Hafta sonu sabahlarında ise tam tersi: çocuk dinç olduğu için yeni basamak denemeleri o seanslara konuyor.
Ölçütü tek cümlede söyleyeyim: çocuk seans başında geri çekiliyorsa saat yanlıştır, görev değil. Bu ayrımı yapmak, Mecidiyeköy'deki ailelerde çoğu zaman haftalık verimi doğrudan yükseltiyor.
Seansın çocuğun evinde olması otizmde ne değiştiriyor?
Değiştirdiği şey, çalışılan becerinin kullanılacağı yerin seansla aynı yer olması. Otizmde en sık tıkanılan nokta, bir ortamda kazanılan becerinin başka ortama taşınamamasıdır.
Evde çalışıldığında bu adım atlanmış oluyor. Çocuk sıra almayı kendi halısında, kendi oyuncaklarıyla, kendi kardeşiyle öğreniyor; ertesi gün aynı halıda aynı oyun devam ediyor.
Mecidiyeköy'e özgü ikinci bir kazanç daha var. Yoğun trafiğin olduğu saatlerde bir merkeze gidip dönmek küçük bir çocuk için seansın kendisinden yorucu olabiliyor. Evde çalışıldığında o enerji seansa kalıyor. İlçedeki genel başlıkları Mecidiyeköy özel eğitim sayfasında topladım.
Zihin kuramı çalışmaları ne zaman devreye girer?
Zihin kuramı çalışmaları, çocuk karşılıklı iletişim döngülerini istikrarlı biçimde kurabilir hâle geldikten sonra devreye girer. Önce sırası gelmemiş bir hedeftir; sonra en belirleyici hedeflerden biri olur.
İçeriği şu: karşımdaki benim bildiğimi bilmiyor olabilir, benim gördüğümü görmüyor olabilir, benim istediğimden başka bir şey istiyor olabilir. Bu üç cümle sosyal hayatın büyük bölümünü açıklıyor.
Uygulamada bunu oyunun içine gömüyorum; test gibi sorularla değil. Saklambaç, sürpriz kutusu ve basit hikâye kesitleri en çok kullandığım araçlar. Ayrıntısı zihin kuramı ve sosyal beceriler sayfasında, sözel iletişim tarafındaki sınırlar dil ve iletişim gelişimi sayfasında.
Mecidiyeköy'de merkez seansı ile ev seansı birlikte yürür mü?
Yürür ve Şişli genelinde listelenen 15 merkez göz önüne alındığında birçok ailede zaten böyle yürüyor. Şart, hedeflerin ayrılması.
Merkez seansı yapılandırılmış ortamda beceriyi kurar; ev seansı o beceriyi günlük hayata bağlar. Aynı hedef iki yerde çalışılırsa çocuk iki kez yoruluyor ve hiçbiri tamamlanmıyor.
Mecidiyeköy'de asıl kısıt merkez sayısı değil, saat. Çalışan ailelerin merkeze gidebildiği dilim genellikle akşamüstü ve o dilim merkezlerin de en dolu olduğu zaman. Evdeki çalışmanın buradaki avantajı fiyat ya da yakınlık değil, saat esnekliği.
Mecidiyeköy'de neleri yapmıyorum?
Tanı koymuyorum. Otizm tanısı çocuk ve ergen psikiyatristinin, eğitsel değerlendirme Şişli Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nin yetkisindedir.
İlaç konusunda görüş bildirmiyorum. Dil ve konuşma terapisi vermiyorum, fizyoterapi ve ergoterapi uygulamıyorum, ABA terapisti değilim. Otizmi iyileştirdiğime dair hiçbir cümle kurmuyorum; böyle bir vaatte bulunan herkese mesafeli yaklaşmanızı öneririm.
Yaptığım iş bu sınırların içinde net: iletişim, oyun, sosyal beceri ve öğrenmeye hazır olma alanında birebir eğitsel destek. Resmî belge tarafı için RAM raporu nasıl alınır ve ÇÖZGER raporu nasıl alınır yazılarına, genel çerçeve için otizmli çocuk nasıl eğitilir yazısına bakabilirsiniz. Motor ve bilişsel tarafın yeri bilişsel motor gelişim sayfasında, okuma güçlüğü tarafı Mecidiyeköy disleksi desteği sayfasında, komşu ilçedeki karşılığı Kağıthane otizm eğitimi sayfasında.
Mecidiyeköy'de Otizm Hakkında Sık Sorulanlar
Şişli RAM'ın telefon numarası nedir?
Kurumun kendi MEB sayfasında yayımlanmış bir telefon numarası bulamadım, bu yüzden buraya numara yazmıyorum. Doğrulayamadığım bir iletişim bilgisi sizi yanlış yönlendirir.
Randevu işlemleri zaten e-Devlet üzerindeki MEB RAM Randevu Sistemi'nden yürüyor. Okul öncesi dönemdeyseniz veli olarak doğrudan başvurabilirsiniz.
Mecidiyeköy'de saat 19.00'dan sonra otizm seansı yapılabiliyor mu?
Sınırlı sayıda ve programın durumuna bağlı olarak yapılabiliyor. Bu dilim Mecidiyeköy'de en çok istenen dilim olduğu için önceden konuşmakta fayda var.
Geç saatte seansın içeriğini değiştiriyorum: yeni beceri yerine tanıdık oyun üzerinden döngü sayısını korumaya çalışıyoruz ve süre kısalıyor.
Şişli RAM'a Mecidiyeköy'den nasıl gidilir?
Kurum kendi sayfasında erişimi M2 hattının Şişli-Mecidiyeköy durağı üzerinden tarif ediyor ve konumunu eski Ali Sami Yen Stadı'nın, bugün Torun Center'ın bulunduğu noktanın arkası olarak anlatıyor.
Haritada arama yaparken en güvenilir anahtar sokak adı oluyor: Ali Sami Yen Sokak. Kurum ayrıca Şişli merkezine yaklaşık iki kilometre uzaklıkta olduğunu belirtiyor.
Gün içinde çocuğa bakıcı bakıyor, Floortime yine de sürdürülebilir mi?
Sürdürülebilir. Şart, seansın son bölümüne aynı kişinin düzenli olarak katılması ve haftalık kısa çalışmayı o kişinin üstlenmesi.
Her hafta başka birinin bulunduğu düzende bilgi kayboluyor. Bu durumlarda çalışma notunu ayrıca ebeveynlere yazılı olarak gönderiyorum, böylece akşam eve gelen ebeveyn de aynı sayfada oluyor.
Tanımız yok, sadece şüpheleniyoruz. Mecidiyeköy'de yine de başlayabilir miyiz?
Başlayabilirsiniz. Tanı ve RAM raporu benimle çalışmanın önkoşulu değil.
Ancak şüphe varsa hekim değerlendirmesini geciktirmemenizi öneriyorum. İki süreç paralel yürüdüğünde ne zaman ne kaybediliyor sorusu ortadan kalkıyor.
Hafta sonu seansı mümkün mü?
Program uygunsa mümkün ve küçük çocuklarda çoğu zaman hafta içi akşamından daha verimli oluyor.
Hafta sonunda tercih ettiğim dilim sabah. Öğleden sonraki seanslarda çocuk genellikle gün boyu birikmiş uyarandan yorgun oluyor ve döngü sayısı düşüyor.
Mecidiyeköy dışındaki Şişli semtlerine de geliyor musunuz?
Ana çalışma bölgem Mecidiyeköy ve yakın çevresi. Diğer semtlerdeki randevuları program uygunsa değerlendiriyorum.
Kararı yol süresine göre veriyorum. Seans süresinden kısmak zorunda kalacağım bir randevuyu baştan kabul etmiyorum; bu hem çocuğa hem aileye haksızlık olur.
Mecidiyeköy'de Size Uyan Saati Birlikte Bulalım
Çocuğunuzun yaşını, gün içinde kimin yanında olduğunu ve akşam hangi saatte evde düzenli bir aralık açılabildiğini yazın; planı o aralığın üzerine kuralım.